Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantıya etkisinin değerlendirilmesi

Didem Sarımehmet

Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantıya etkisinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Didem Sarımehmet

Danışman: Sevilay Hintistan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantıya etkisini değerlendirmek amacıyla deneysel tipte müdahale araştırması olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini sakız grubu, ağız spreyi grubu ve kontrol grubu olmak üzere toplam 75 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Hasta Bilgi Formu, Charlson Komorbidite İndeksi, Susama Değerlendirme Anket Formu, Susama Şiddeti Ölçüm Aracı (Vizüel Analog Skala), Ağız Kuruluğu Değerlendirme Anket Formu, Ağız Kuruluğu Şiddeti Ölçüm Aracı (Vizüel Analog Skala), Rhodes Bulantı Kusma ve Öğürme İndeksi, Tükürük Akış Hızı Ölçüm Aracı (Dereceli Tüp) ve Tükürük Akış Hızı Hasta İzlem Formu, Ağız Ortamı pH Ölçüm Aracı (pH Metre), Ağız Ortamı pH Ölçüm Hasta İzlem Formu" kullanıldı. Sakız grubu hastalarına ksilitollü sakız verilerek altı hafta süresince her gün günde beş kere olmak üzere 10 dakika çiğnemeleri sağlandı. Ağız spreyi grubu hastaları ise günde üç kez iki puff şeklinde ağız spreyi kullandılar. Çalışmanın 2., 4. ve 6. haftalarında "Hasta Bilgi Formu ve Charlson Komorbidite İndeksi" dışındaki veri toplama araçları tüm gruplara tekrar uygulandı. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, ortanca, standart sapma, Shapiro Wilk, Mann Whitney U, Ki-kare, Kruskal Wallis ve Friedman testi kullanıldı. Sakız grubu hastalarının ilk karşılaşma, 2., 4. ve 6. hafta susama şiddeti (9.0, 5.0, 4.0, 2.0), ağız kuruluğu şiddeti (9.0, 5.0, 3.0, 2.0) ile bulantı deneyimi (5.0, 4.0, 4.0, 4.0), öğürme deneyimi (2.0, 0.0, 0.0, 0.0), öğüme oluşumu (1.0, 0.0, 0.0, 0.0), bulantı sıkıntısı (1.0, 0.0, 0.0, 0.0), öğüme sıkıntısı (1.0, 0.0, 0.0, 0.0) ve toplam sıkıntı (5.0, 4.0, 4.0, 4.0) ortanca puanları arasında; ağız spreyi grubu hastalarının ise 2., 4. ve 6. hafta susama şiddeti (8.0, 6.0, 6.0) ile ağız kuruluğu şiddeti (8.0, 6.0, 6.0) ortanca puanları arasında anlamlı farklılık saptandı (p<0.001).