Klinik biyokimya laboratuvar testlerinin referans değişim değerlerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET AKİF BİLDİRİCİ
Danışman: Yüksel Aliyazıcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Klinik biyokimya laboratuvarlarında çalışılan testler, klinik karar yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Ardışık ölçüm sonuçlarındaki değişim bireyin hastalığındaki ilerlemeden ya da klinik durumunun iyileşmesinden kaynaklanabileceği gibi, birey-içi biyolojik varyasyon ve analitik varyasyonla da ilgili olabilmektedir. Bu iki varyasyonu da değerlendirme sürecine dahil eden "Referans Değişim Değeri (Reference Change Value, RCV)" ardışık ölçümler arasındaki değişimin klinik olarak anlamlı olup olmadığını gösteren objektif bir kriterdir. Amaç: Bu çalışmada KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Klinik Biyokimya Laboratuvarı' nda analiz edilen testlerin referans değişim değerlerinin, klasik ve logaritmik yöntemler ile hesaplanması ve sonuçların karşılaştırılması hedeflendi. Sonuçların tetkik sonuç raporlarında kullanılarak klinisyenlerin karar verme süreçlerini iyileştirmesi, gereksiz test istemleri ve maliyetin azaltılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen testlerin analitik varyasyonları, 2018 yılına ait iç kalite kontrol verileri kullanılarak laboratuvar bilgi yönetim sisteminden ve biyolojik varyasyon verileri EFLM BV veri tabanından elde edildi. Bu veri tabanında olmayan analitlerin verileri ise Westgard QC web sitesindeki BV veri tabanından alındı. Bu veriler kullanılarak hem klasik (Fraser) hem de logaritmik (Fokkema/Lund) yaklaşımla referans değişim değerleri hesaplandı. Bulgular: Klasik ve logaritmik yaklaşımla hesaplanan RCV' ler karşılaştırıldığında genelde artış yönündeki logaritmik RCV' ler daha yüksek bulunurken, azalış yönünde ise daha düşük olarak saptandı. Cihaz karşılaştırmalarında ise analitik performanslar oldukça benzer olduğundan, RCV' ler oldukça birbirine yakın bulundu. Tartışma: Sonuçlarımızı literatürle karşılaştırdığımızda, RCV hesabı yapılırken kullanılan biyolojik varyasyon, analitik varyasyon ve Z değerlerinin farklılıklarından dolayı sonuçlarımızda farklılıklar görülmüştür. Referans değişim değeri klinik laboratuvarların yakın geçmişte odaklandığı bir kavramdır ve bu konuda yapılan çalışmalar artarak devam etmektedir. Yakın gelecekte tetkik sonuç raporlarının ve onay destek sistemlerinin bir parçası haline gelmesi beklenmektedir. Bu nedenle klinik laboratuvarlar güncel biyolojik varyasyon verilerini kullanarak RCV' lerini belirlemelidirler. Anahtar kelimeler: Referans Değişim Değeri, Biyolojik Varyasyon, Logaritmik Yaklaşım