Kent deneyimi olarak Yurt Gezileri anlatılarının Varlık Dergisi üzerinden okunması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA SAĞLAM KALKIŞIM

Danışman: Serap Durmuş Öztürk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mimarlık ve edebiyat ilişkisinde anlatılara odaklanan bu tez çalışması, seyahatin öğretici gücünü vurgularken kent deneyimi anlatılarını konu edinmiştir. Tez çalışmasının amacı, kentlerin anlatılar yoluyla nasıl imgelendiğini anlamaktır. Bu kapsamda, ilk basımından itibaren günümüze kadar devam eden tek süreli yayın olması ile öne çıkan Varlık Dergisi, kent deneyimi anlatılarına ulaşmak için önemli görülmüştür. Çalışmanın yönteminde "Toplama, Analiz, Sunum" şeklindeki üç aşamalı bir anlatı okuma modeli önerilmiştir. Varlık Dergisi, anlatı okuma modeli ile ele alınmış ve bu okuma sonucunda anlatılar, harita olarak yeniden temsil edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma yerin deneyimine önem atfederken, anlatının potansiyellerini ortaya koyarak mimarlık bilgisine bir açılım sağlamaya niyetlenmiştir. Tez çalışmasının Genel Bilgiler bölümünde çalışmanın amacı, problemi, kapsamı, araştırma malzemesi, yöntemi ve çalışmanın strüktür kurucu donanımı aktarılmıştır. Yapılan Çalışmalar I'de çalışmanın kuramsal arka planı açılımlanırken, Yapılan Çalışmalar II'de Varlık Dergisi incelenmiş ve anlatı okuma modeli oluşturularak anlatılar üzerinde uygulanmıştır. Anlatı okuma modelinde ortaya konan olgular ve haritalar Bulgular'da sunularak irdelenmiş; Sonuçlar ve Öneriler'de ise çalışmanın araştırma problemine ve amacına uygun yanıtlar veren değerlendirmeler yapılmıştır. Bu kapsamda tez çalışmasında, "Anlatı, imgelerle kurulmuş kodlar aracılığıyla kentlerin anlatılmasında/anlaşılmasında rol oynar." hipotezi ispatlanmaya çalışılmıştır.