Limon esansiyel yağı inhalasyon aromaterapisinin gebelikte bulantı kusma ve anksiyete düzeyine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURDAN TUĞÇE GÜNAL
Danışman: Kıymet Yeşilçiçek Çalık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın amacı, limon esansiyel yağı inhalasyon aromaterapisinin gebelikte bulantı kusma, anksiyete düzeyine etkisini değerlendirmektir. Randomize kontrollü deneysel tasarımdan oluşturulan tek kör bir araştırmadır. Araştırma Eylül 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında, Trabzon Ortahisar İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı 22 Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Dahil edilme kriterlerine uyan, 6-16 hafta arasında bulunan hafif ila orta düzeyde bulantı kusma şikayeti olan toplam 70 (müdahale grubu:35; kontrol grubu:35) gebe ile yürütülmüştür. Bulantı ve kusma düzeyi Gebeliğe Özgü Bulantı Kusma Ölçeği (PUQE) ile; kaygı düzeyi Durumluk Anksiyete Envanteri (DKE), gebenin 24 saatlik duygu-durumu ve aromaterapi uygulamasından memnuniyet düzeyi ise Visual Analog Skala (VAS) kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada müdahale ve kontrol grubuna Gebelikte bulantı kusmaya yönelik sağlıklı beslenme önerileri ile ilgili, sözlü eğitimin yanı sıra broşür verilmiştir. Daha sonra müdahale grubuna limon esansiyel yağı (Citrus limon) ile inhalasyon aromaterapisi uygulanmıştır. Müdahale öncesi değerlendirme ve ilk izlem aile sağlığı merkezinde veya gebenin evinde, diğer izlemler ise telefon aracılığıyla ve Whatsapp üzerinden 24 saatte bir iletişim kurularak 4 gün boyunca gerçekleştirilmiştir. Dördüncü günün sonunda müdahale grubunun aromaterapi uygulamasına yönelik memnuniyet düzeyi değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde uygun istatistiksel testler (yüzde, Fisher'in kesin ki-kare testi, Bağımsız Gruplarda t Testi, Mann Whitney U Analizi ileri testler (Z, Benferroni) kullanılmıştır. Çalışmada, müdahale grubundaki gebelerde limon esansiyel yağı inhalasyon aromaterapisi uygulaması sonrasında zamanla PUQE ve DKE puan ortalamalarında anlamlı bir düşüş, VAS duygu durum puanlarında ise anlamlı bir artış gözlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, müdahale grubunun limon esansiyel yağı inhalasyon aromaterapisine yönelik memnuniyet düzeyi yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak; limon esansiyel yağı inhalasyon aromaterapisinin gebelikte bulantı kusmayı azaltmada, kaygı düzeyini azaltmada, duygu durumunu yükseltmede etkili ve memnun edici bir uygulama olduğu belirlenmiştir.