Uluslararası İlişkilerde Hegemonya ve Hegemonik Geçiş Teorileri: "Yeni Hegemon" Söylemi Kapsamında Çin'in Ortadoğu Politikası
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Müge YÜCE
Danışman: Süleyman Erkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortadoğu, Çin dış politikası için giderek önemi yükselen bir bölge haline gelmiştir. Ortadoğu'nun tarih boyunca küresel hegemonya kurmaya çalışan büyük güçlerin hâkimiyetlerini dayandırdıkları merkez bölge konumunda olması, Çin'in bölgeye yönelik dış politikasının da küresel hâkimiyet ve hegemonyaya yönelik bir amacı benimsediğinin a priori kabulüne yol açmıştır. Ancak, Çin'in Ortadoğu politikasının egemenliğe saygı, iç işlerine müdahale etmeme ve siyasi istikrar için mevcut hegemon güç ile iş birliği gibi unsurları içermesi bu kabulün Çin dış politikasının Ortadoğu'daki seyrini açıklamakta yetersiz kalmasına sebep olmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, Çin dış politikasını Avro-Amerikan merkezli güçlerle karşılaştırmalı şekilde ele alan yaklaşımların Çin'in Ortadoğu'da izlemekte olduğu politikaları açıklamakta yetersiz kaldığını ortaya koymaktır. Çalışmanın temel hipotezi, Çin'in Ortadoğu politikasının Avro-Atlantik hegemonya modelinden ziyade İmparatorluk dönemi Çin yönetiminin hegemonya anlayışı ve Konfüçyen siyasi gelenek ile harmanlanmış olan özgün Çin dış politika teorileri kapsamında şekillendiğidir. Bu hipotezi desteklemek için çalışmada ana akım Uluslararası İlişkiler teorilerinin "hegemonya" ya ilişkin argümanları ile bu argümanlar kapsamında Çin dış politikasını ele alan çalışmalar detaylı şekilde analiz edilmiş ve başvurulan materyaller karşılaştırmalı şekilde ele alınarak çalışmada belirlenen temel teorik çerçeve kapsamında yorumlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Çin tarafından Ortadoğu'da izlenen dış politika, Avro-Amerikan merkezli güçlerin yükseliş sürecinde izledikleri hegemonik mücadele stratejisi ile açıklanamayan unsurlara sahiptir. Buna göre Pekin tarafından Ortadoğu'da izlenen temel dış politika ilkeleri geleneksel Çin dış politika ilkelerine bağlılık göstermektedir. Çin'in imparatorluk dönemi yönetim anlayışının da etkisi ile Pekin tarafından sınırları ötesindeki bölgelerde doğrudan müdahaleye varan ve hegemonik mücadeleyi gerektiren bir dış politikadan kaçınılmaktadır. Bu politika doğrultusunda Çin'in Ortadoğu'da izlemiş olduğu dış politikanın hegemonya mücadelesinden ziyade çatışma ve iş birliği unsurlarının ulusal çıkarlar yönünde sentezlendiği bir görünüm arz ettiği ortaya konmuştur.