Trabzon ilinde yaşayan 20 yaş ve üstü bireylerde teknoloji bağımlılıkları prevalansı ve etkileyen faktörler

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEHİYE ŞAHBAZ

Danışman: Nazım Ercüment Beyhun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, Trabzon ilinde yaşayan 20 yaş ve üstü bireylerde teknoloji bağımlılıkları prevalansını belirlemeyi amaçlamakta olup, teknoloji bağımlılıkları akıllı telefon bağımlılığı (ATB), sosyal medya bağımlılığı (SMB) ve internet oyun oynama bozukluğu (İOOB) prevalansları üzerinden ele alınmıştır. Ayrıca bu üç bağımlılık türü arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve akıllı telefon, sosyal medya ve dijital oyun kullanımının bu bağımlılıklar üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmada 2615 kişi analizlere dahil edilmiştir. ATB, SMB ve İOOB bağımlı değişkenlerdir. İstatistiksel analizlerde Ki-Kare testi, Fisher Exact testi, Mann Whitney U testi, Spearman korelasyon testi, Hiyerarşik Lojistik Regresyon Analizi, Genelleştirilmiş Doğrusal Model ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Tüm istatistik analizlerde önemlilik değeri p<0,05 olarak alınmıştır.Bulgular: ATB, SMB ve İOOB prevalansları tüm katılımcılarda sırasıyla %16,4; %10,6 ve %0,4 olarak bulunmuştur. Günlük telefon kullanımının ≥3 saat olması ve SMB varlığı ATB için; sosyal medya kullanımının ≥2 saat olması, 20–44 ve 45–64 yaş grubunda olmak, bekar olmak ve ATB varlığı ise SMB için risk faktörüdür. Tablette oyun oynamak, haftada ≥4 oyun oynamak ve kesintisiz ≥60 dakika süren oyun, ATB ve SMB varlığı İOOBÖ9-KF puanını artıran faktörlerdir. Akıllı telefon, sosyal medya ve dijital oyun kullanımına bağlı bağımlılıkların birbirini etkilediği saptanmıştır. Sonuç: Çalışma, erişkinlerde ATB, SMB ve İOOB'nin görüldüğünü ve artan teknoloji kullanımıyla birlikte halk sağlığı açısından izlenmesi gereken bir alan olduğunu göstermiştir. Teknoloji bağımlılıklarının birbirini etkilediği ve ortak kullanım davranışlarıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Uzun süreli ve çoklu teknoloji kullanımı, başlıca risk faktörlerindendir. Bu nedenle erişkinlere yönelik kullanım süresini izleme, mola verme ve çoklu dijital ortam farkındalığına odaklanan yaklaşımlar geliştirilebilir.