Galleria mellonella yanık yara enfeksiyon modelinde yaygın patojen bakterilere karşı faj terapi ve hücre içermeyen laktik asit bakteri kültür sıvılarının tedavi amaçlı kombine kullanım potansiyelinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mine Eğin
Danışman: Celal Kurtuluş Buruk, Ali Osman Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Yanık yaralanmaları, dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olup, enfeksiyonlara bağlı ölümlerle ilişkilendirilmektedir. Mevcut tedavi yöntemleri iyileşmeyi zorlaştırmakta, bu nedenle yeni ve etkili yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, yanık yara enfeksiyonlarının sık görülen patojenleri kullanılarak Galleria mellonella larvalarında bir yanık yara enfeksiyon modeli geliştirilmiş ve laktik asit bakterilerinin hücresiz kültür sıvıları (cell-free extract, CFE) ile litik bakteriyofajların kombine tedavi potansiyeli araştırılmıştır. Enfeksiyon, yaygın yanık yara patojenleri olan Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Enterococcus faecalis ve Escherichia coli suşları ile oluşturulmuştur. Tedavide Lactobacillus reuteri ve L. plantarum'a ait CFE'ler ile geniş konak spektrumuna sahip ΦECO 35, ΦSA 43, ΦPAG 2 ve ΦEFE 2 fajları kullanılmıştır. Fajlar elektron mikroskopi ile morfolojik olarak, konak aralığı, sıcaklık, pH stabiliteleri, latent dönem ve patlama büyüklüğü gibi parametrelerle karakterize edilmiştir. Larvalar (180–250 mg) dört gruba ayrılarak (n ≥ 10): kontrol (fosfat tamponu), yalnızca faj, yalnızca CFE ve faj+CFE kombinasyonu olmak üzere tedavi edilmiştir. Termal hasar sonrası enfeksiyon oluşturulan larvalara tedaviler tek ve iki doz olarak uygulanmış, sağkalım oranları 96 saat boyunca takip edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, P. aeruginosa enfeksiyonunda faj+CFE kombinasyonunun tek dozunda 96. saatte sağkalım ortalama %75, iki dozunda ise %90 olarak korunmuştur. E. coli enfeksiyonunda kombinasyon tedavisiyle sağkalım tek dozda ortalama %85, iki dozda %90 seviyesine çıkmıştır. S. aureus enfeksiyonunda kombinasyon tedavisinde sağkalım tek dozda %80, iki dozda en az %85, E. faecalis enfeksiyonunda ise sağkalım tek dozda ortalama %70, iki dozda ortalama %75 oranında kalmıştır. Fosfat tamponu kontrol gruplarında sağkalım %0-20 gözlenmiştir. Bu sonuçlar, litik fajlar ile LAB CFE'lerin kombinasyonunun yanık enfeksiyonlarının tedavisinde sinerjik bir etki göstererek sağkalım oranlarını artırabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle iki dozluk uygulamalarda sağkalımın belirgin biçimde yükseldiği gözlenmiştir. Kom