Sosyal Yenilik Potansiyelinin Değerlendirilmesine Yönelik Ölçek Geliştirme ve Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Model Önerisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatih ÖZDEMİR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İLKER MURAT AR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sosyal yenilik, toplumun sosyal ihtiyaçlarının karşılanması ve mücadele edilen çeşitli sorunlar konusunda yenilikçi çözümler ve uygulamalar geliştirilmesine odaklanmaktadır. Bu doğrultuda, toplumsal fayda üretilmesi için fikirler, kaynaklar ve yetkinliklerin stratejik bir kombinasyonla bir araya getirilmesini sağlamaktadır. Barındırdığı sosyal unsurların değerlendirmesindeki zorlukların aşılması amacıyla bu çalışmada, bir sosyal yenilik ölçeği geliştirilmiş ve sosyal yenilik potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik bir model önerisi sunulmuştur. Üç aşamada gerçekleştirilen uygulamanın ilk aşamasında, literatür araştırmasıyla belirlenen kriter listesi uzman gruba anketler uygulanarak üç turlu Delphi analiziyle değerlendirilmiştir. İkinci olarak, ağırlıklandırma aşamasında kriterlerin ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla hazırlanan etkileşim anketi akademisyenlerden oluşan uzman grup tarafından cevaplanarak Bulanık DEMATEL yöntemiyle etkileşimler belirlenmiştir. Sonrasında, uzman grup tarafından ikili karşılaştırmalar yapılarak Bulanık Analitik Ağ Süreci (AAS) yöntemiyle ölçekte yer alan kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Son olarak, sıralama aşamasında projelerin sosyal yenilik potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik önerilen Bulanık Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modelinin uygulanması amacıyla bir proje örneklemi üzerinde Bulanık VIKOR ve Bulanık TOPSIS yöntemleriyle sıralamalar yapılmış ve sonrasında Borda Sayım Yöntemiyle bütünleşik sıralama elde edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, projelerin sosyal yenilik potansiyelinin belirlenmesinde en önemli üç kriter; yeterli miktarda sermayeye erişim imkânı, mevcut teknoloji seviyesinin sağladığı olanaklar ve faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli insan kaynağı ve sosyal girişimcilerin varlığı olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda projelerin sosyal yenilik potansiyelinin değerlendirilmesi konusunda bir ölçek ve bütünleşik bir çözüm yaklaşımı geliştirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Bulanık Analitik Ağ Süreci, Bulanık DEMATEL, Bulanık TOPSIS, Bulanık VIKOR, Sosyal Yenilik