Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarında Hepatit B Yüzey Antijeni (HBsAg) Testi İçin Laboratuvar Yapımı İç Kalite Kontrol Materyali Hazırlanması ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Rukiye AKYOL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEŞE KAKLIKKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tıbbi laboratuvarların öncelikli görevi hastaya güvenilir ve doğru sonuç verebilmektir. Bunu sağlamak için her laboratuvar iç kalite kontrol (İKK) programına ihtiyaç duymaktadır. İç kalite kontrol programı ile kontrol materyalleri kullanarak olası hataların hasta sonuçlarına yansıması engellenmektedir. Çalışmanın amacı, HBsAg pozitif hasta örnekleri kullanılarak laboratuvar ortamında İKK materyalleri hazırlamak ve bu materyallerin farklı saklama koşullarındaki (4˚C'de, -20˚C'de ve liyofilize formda) etkinliklerini değerlendirmektir. Hazırlanmış İKK materyalleri her gün, bir örnek olacak şekilde 20 farklı günde kantitatif ve kalitatif kitler kullanılarak çalışılmış ve sonuçları Wesgard kuralları ile Levey-Jennings grafiklerinde değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçları ±2 standart sapma (SD) aralığında ise başarılı sayılmıştır. Ayrıca kite ait ticari İKK materyalleri de çalışmaya dahil edilmiştir. Laboratuvar yapımı 4˚C'de saklanmış olan İKK materyallerinin 20 çalışma sonucunun hepsinin ±3SD dışında olduğu görülmüştür. Bu nedenle materyallerin 4˚C'de saklanması uygun bulunmamıştır. -20˚C'de saklanmış olan materyallerin kantitatif kit ile çalışılmış sonuçlarının 20'de 19'u ±2SD aralığında; kalitatif kit ile çalışılmış sonuçların ise 20'de 14'ü ±2SD aralığında izlenmiştir. Liyofilize edilmiş materyallerin kantitatif kit ile çalışılmış sonuçlarının 20'de 10'u ±2SD aralığında izlenirken, kalitatif kit ile çalışılmış sonuçlarının 20'de 7'si ±2SD aralığında izlenmiştir. Kite ait ticari İKK materyallerinin sonuçlarının tamamı ise ±2SD aralığında değerlendirilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde, laboratuvara HBsAg istemi ile gelen örnek sayısının %0.8 kadarı ikiye bölünerek, örneğin biri rutin uygulamalar sırasında, diğeri iç kalite değerlendirme numarası verilerek farklı bir zamanda test edilmiştir. Bu çalışmada HBsAg analizinde laboratuvar süreçlerinin tümünü kontrol etmek amaçlanmıştır. Sonuçlar arasında klinik tanıyı değiştirebilecek bir fark tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, -20˚C'de saklanan laboratuvar yapımı İKK materyallerin sonuçlarının 4˚C'de saklanan ve liyofilize forma göre daha kabul edilebilir olduğu görülmüştür. Ayrıca laboratuvar yapımı İKK materyallerinin ticari İKK materyalleri kadar stabil olmadığı tespit edilmiştir.