Mısır (Zea mays L.) fidelerinin sıcaklık stresine adaptasyonunda büyümeyi düzenleyici maddelerin rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Faik Ahmet Ayaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ASİM KADIOĞLU
Özet:ÖZET Bu çalışmada indolasetik asit (IAA), giberellik asit (GA) ve absisik asit (ABA) uygulanarak 5 - 45°C arasındaki değişik sıcaklıklarda 24 ve 96 saat bekletilen mısır fidelerine uygulanan toplam klorofil, klorofil a/ klorofil b (ki a/b), serbest şeker (glukoz, fruktoz ve sukroz), toplam karbohidrat ve yağ asidi seviyeleri ile bazı enzim (peroksidaz ve amilaz) aktivitelerindeki değişimler araştırılmıştır. Düşük ve yüksek sıcaklık uygulanan mısır fidelerine büyümeyi düzenleyici madde (BDM) uygulanması sonucu istatistiksel olarak çok önemli olmasa da toplam klorofil miktarlarında artış meydana geldiği bulunmuştur. Bu artış ki a/b oranlarında en bariz bir şekilde ABA uygulamalarında elde edilmiştir. Büyümeyi düzenleyici madde uygulanmış fidelerin (özellikle ABA) düşük ve yüksek sıcaklıklarda morfolojik olarak daha sağlıklı bir görünüm sergilediği belirlenmiştir. Uygulanan bütün BDM'lerin hemen hemen bütün sıcaklıklarda fruktoz, glukoz ve sukroz (düşük sıcaklıklarda ABA hariç) miktarlarım arttırdıkları saptanmıştır. Düşük sıcaklıklarda giberellik asitin özellikle sukroz miktarını artırmada, diğer hormonlara oranla daha etkili olduğu, yüksek sıcaklıklarda daha az etkili olduğu görülmüştür. BDM'lerin genel olarak bütün sıcaklık koşullarında toplam karbohidrat miktarlarını arttırdıkları belirlenmiştir. Yağ asitleri ile ilgili olarak tüm büyümeyi düzenleyici maddelerin 16:0 ve 18:0 yağ asitlerine oranla 18:1, 18:2 ve 18:3 yağ asidi miktarlarını düşük ve yüksek sıcaklıklarda arttırdığı saptanmıştır. Bu hormonlar arasında ABA ve GA'mn düşük ve yüksek sıcaklıklarda 18:2 ve 18:3 yağ asitlerinin miktarını artırmada IAA'ya oranla daha fazla etkili oldukları belirlenmiştir. Genellikle bütün kısa süreli sıcaklık uygulanan fidelerde ABA ve GA'mn peroksidaz izoenzimlerini daha bariz bir şekilde arttırdığı, uzun süreli soğuk uygulamalarında (96 saat) IAA'mn da benzer yeni peroksidaz izoenzimlerinin sentezlenmesine neden olduğu saptanmıştır. Bütün sıcaklıklardaki BDM uygulamalarının bazı amilaz izoenzimlerinin sentezlenmelerine neden oldukları, genelde IAA ve ABA'mn daha fazla izeonzim bandının oluşumunu uyardıkları belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Sıcaklık stresi, Klorofil, Şeker, Yağ asiti, Peroksidaz, Amilaz, indolasetik asit, Absisik asit, Gibberellik asit. VI