Monosodyum glutamatın testis üzerindeki toksik etkilerine karşı n-asetil sisteinin koruyucu etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED YETEN
Danışman: GÖKÇEN KERİMOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Monosodyum Glutamatın Testis Üzerindeki Toksik Etkilerine Karşı N-Asetil Sistein'in Koruyucu Etkisi Amaç: Bu çalışmada, monosodyum glutamat (MSG) maruziyetine bağlı testis hasarında antioksidan özelliklere sahip N-asetilsistein (NAC)'in olası koruyucu etkilerinin histolojik, biyokimyasal ve sperm analizi ile araştırılması amaçlandı. Metot: Çalışmamızda, 10 haftalık 18 tane erkek Sprague Dawley sıçan kullanıldı. Sıçanlar her grupta 6 denek bulunacak şekilde rastgele yöntemle kontrol, MSG ve MSG+NAC gruplarına ayrıldı. Deneklerin vücut ağırlıkları başlangıçta ve deneyin 3., 7., 14., 21. ve 24. günlerinde ölçüldü. Kontrol grubunda (n=6), normal içme suyuna ad libitum erişim sağlandı. MSG grubunda (n=6), deneyin 3. gününden itibaren içme suyuna 4 g/kg/gün MSG 21 gün süreyle ilave edildi. MSG+NAC grubunda (n=6), deneyin 3. gününden itibaren içme suyuna 21 gün boyunca 4 g/kg/gün MSG ve 100 mg/kg/gün NAC eş zamanlı olarak ilave edildi. Deneyin 24. günü sakrifiye edilen deneklerin sol testisleri histolojik incelemelerde, sağ testisleri ve sağ epididimleri biyokimyasal analizlerde kullanıldı. Ayrıca sol epididimlerde total sperm sayısı, motilite, vitalite ve sperm morfolojisi değerlendirildi. Sol testis dokuları; Hematoksilen-Eozin (H&E), Masson Trikrom ve Periyodik Asit-Schiff (PAS) ile boyanarak histopatolojik incelemeler ve histomorfometrik ölçümler gerçekleştirildi. Sağ testis ve sağ epididim dokularında malondialdehit (MDA), toplam oksidan durum (TOS), toplam antioksidan durum (TAS), oksidatif stres indeksi (OSİ), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon (GSH), nükleer faktör kappa B p65 (NF-κB p65), tümör nekroz faktörü-alfa (TNF-α), kaspaz-3 ve testosteron düzeyleri biyokimyasal olarak değerlendirildi. Bulgular: MSG grubunun vücut ağırlıkları, 7. günde kontrole göre arttı ancak deney sonunda vücut ağırlıkları benzerdi. Histolojik incelemede MSG grubunda seminifer tübül düzensizliği, germinal epitel incelmesi, spermatozoa yoğunluğunda azalma, bazal membran ayrılmaları, vakuolizasyon, interstisyel ödem, vasküler konjesyon ve lümene dökülmüş immatür germ hücreleri gözlenirken; MSG+NAC grubunda bu bulgularda iyileşme mevcuttu. Germinal epitel kalınlığı (GEH), germinal iii epitel kalınlığının seminifer tübül çapına oranı (GEH/STD) ve Johnsen skorunun MSG grubunda kontrole göre azaldığı; MSG+NAC grubunda ise tüm bu değerlerin MSG grubuna göre arttığı görüldü. Ancak kontrol grubunun Johnsen skoru MSG+NAC grubuna göre yüksekti. MSG grubunda anormal sperm morfolojisi oranı kontrole göre artarken, MSG+NAC grubunda MSG grubuna göre azaldı. MSG+NAC grubunda motilite ve vitalite yüzdeleri de MSG grubuna göre yüksekti. Biyokimyasal analizlerde, MSG grubunun testis dokularında MDA ve OSİ düzeylerinin kontrole göre arttığı, SOD ve TAS'ın ise azaldığı görüldü. MSG+NAC grubunun testis dokularında, TAS düzeyinin hem MSG hem de kontrol grubuna göre arttığı; MSG grubuna kıyasla ise MDA ve OSİ düzeylerinin azaldığı ve SOD'un arttığı görüldü. MSG grubunun epididim dokularında kontrole göre TOS ve OSİ düzeylerinin arttığı belirlendi. MSG+NAC grubunun epididim dokularında ise MSG grubuna göre MDA, TOS ve OSİ düzeyleri azalırken GPx düzeyinin arttığı belirlendi. Sonuçlar: Elde ettiğimiz bulgular, MSG'nin sıçan testisinde hasara yol açtığını, NAC uygulamasının ise bu hasara karşı koruyucu etki gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Monosodyum glutamat, N-asetilsistein, testis, oksidatif stres, histopatoloji, sperm analizi.