ORTA SEVİYE DENTAL ANKSİYETELİ BİREYLERİN HASTA BEKLEME SALONUNDA RESTORATİF DİŞ TEDAVİLERİNİ BEKLERKEN DİNLEMEYE BAŞLADIKLARI MÜZİĞİN ANKSİYETE SEVİYELERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM ESKİN

Danışman: Kıvanç Dülger

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu in vivo çalışmanın amacı, restoratif diş tedavisi için başvuran hastalarda, özellikle hasta bekleme salonunda dinletilmeye başlanan müziğin dental anksiyete üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Çalışmaya sistemik olarak sağlıklı, 18 yaş üzeri ve Modifiye Dental Anksiyete Skalası (MDAS) skorları 10–18 arasında olan orta derecede anksiyeteli 90 hasta dahil edilmiştir. Hastalar kontrol (müzik yok, n=30), bekleme salonunda müzik dinleyen (BM, n=30) ve bekleme salonunda başlayıp tedavi boyunca müzik dinleyen (FM, n=30) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Tüm hastalara posterior sürekli dişlerde Sınıf I okluzal restorasyon uygulanmıştır. Tükürük kortizol ve oksitosin örnekleri T0 (başlangıç), T1 (15. dakika) ve T3'te (tedavi sonu) alınmıştır. Nabız, kan basıncı, vücut sıcaklığı ve oksijen satürasyonu T0, T1, T2 (tedavi ortası) ve T3'te ölçülmüş, MDAS tedavi sonunda yeniden uygulanmıştır. Hastalar müziği kulaklık aracılığıyla kendi tercihleri doğrultusunda dinlemiştir. Veriler IBM SPSS V23 programında analiz edilmiştir. Gruplar arasında cinsiyet, boy, eğitim durumu, medeni durum, tedavi süresi, diş numarası, daha önce diş hekimine gitme durumu ve olumsuz dental deneyim öyküsü açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Yaş (p=0,023) ve vücut ağırlığı (p=0,011) bakımından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Hormon analizlerinde gruplar arasında ortalama kortizol ve oksitosin düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmazken (p=0,335), hormon türü (p<0,001), zaman (p<0,001), grup×zaman etkileşimi (p=0,006) ve grup×hormon×zaman etkileşimi (p=0,031) anlamlı bulunmuştur. MDAS skorları tüm gruplarda tedavi sonrasında anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0,001). Fizyolojik parametreler incelendiğinde oksijen satürasyonu (p=0,002) ve vücut sıcaklığı (p=0,025) açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanırken, nabız (p=0,994), diyastolik (p=0,182) ve sistolik kan basıncı (p=0,080) açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır. Zaman faktörüne göre diyastolik (p=0,001) ve sistolik kan basıncı (p<0,001) değerlerinde anlamlı değişiklikler gözlenmiş, sistolik kan basıncı için grup×zaman etkileşimi de anlamlı bulunmuştur (p=0,001). Bekleme odasında başlatılan müzik uygulamasının dental anksiyeteye eşlik eden fizyolojik, subjektif ve hormonal yanıtlar üzerinde sınırlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, müziğin bekleme sırasında başlatılması kortizol–oksitosin ilişkisini değiştirmiş olup, bu bulgu müziğin nörokimyasal etkisini desteklemektedir.