50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser taraması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KUTLU
Danışman: Turan Set
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kolorektal kanserler tüm dünyada, erkeklerde en sık üçüncü sırada, kadınlarda en sık ikinci sırada yer almaktadır. Ülkemizde, kolorektal kanserler tüm kanserlerin %7,6'sını ve kansere bağlı ölümlerin %7,4'ünü oluşturmaktadır. Etkili tarama programlarının uygulanmasıyla mortalite ve morbiditesi azalmaktadır. Çalışmamızda 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser taraması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızı 2019 yılı Nisan ve Mayıs aylarında Trabzon ilindeki üç ayrı aile sağlığı merkezinde yürüttük. Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı 50-70 yaş arası 245 kişi çalışmaya dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini sorgulamak ve kolorektal kanser tarama testleri hakkındaki bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla literatür eşliğinde hazırlanan anket yüz yüze görüşme tekniği ile uyguladık. Verilerin analizi ve değerlendirilmesi SPSS 24.0 ile yapılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı değer P<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaşları ortalama (standart sapma) 60,5 (6,0) idi. Katılımcıların %41,2'si (101) erkek, %58,8'i (144) kadındı. Kolorektal kanser taramasını duyanlar katılımcıların %78,4'ünü (n=192) oluşturmaktaydı. Kolorektal kanser taramasını duyanların %73,8'i taramayı hekimlerden duymuştu. Katılımcıların %49,8'i (n=122) kolorektal kanser tarama testi yaptırmıştı. Katılımcıların %79,5'i (n=97) tarama amacıyla; %24,6'ü (n=30) şikayeti olması nedeniyle tarama yaptırmıştı. Katılımcıların %80,3'ü (n=98) kolorektal kanser taramasını birinci basamak sağlık kuruluşunda yaptırmıştı. Tarama yaptırmama nedenleri en sık şikayetinin olmaması %66,7 (n=82), ihmal %38,2 (n=47) ve kolorektal kanser taramasını hiç duymamış olmak %28,5 (n=35) idi. Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların yarısının kolorektal kanser taraması yaptırdığı görüldü. Kolorektal kanser taramasını duyanların daha fazla tarama yaptırdığı bulundu. Birinci basamak hekimi olarak bireylerin tarama programları hakkında bilgilendirilmesi ve tarama programlarının uygulanmasında aile hekimleri önemli bir role sahiptir. Bireylerin tarama programları hakkındaki farkındalık düzeyleri artırılarak tarama oranları artırılabilir.