Alchemilla pseudocartalinica juz. bitkisi üzerinde fitokimyasal araştırmalar ve biyolojik aktivite çalışmaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇAĞLA UZUNKAYA

Danışman: Gülin Renda

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Alchemilla cinsi (Rosaceae) Türkiye'de 26'sı endemik 78 türle temsil edilmektedir. Bazı Alchemilla türleri halk arasında öksürükte, astımda, bronşitte ve yara iyi edici olarak kullanılmaktadır. Bugüne kadar Alchemilla türlerinden fenolik ve terpenik yapıda bileşikler izole edilmiştir. Ülkemizde doğal olarak yetişen türlerden biri olan ve yapılan etnobotanik araştırmalarda Doğu Anadolu Bölgesi'nde ishale karşı, diüretik ve tonik olarak kullanıldığı kaydedilen Alchemilla pseudocartalinica Juz. üzerinde yapılmış bir izolasyon çalışmasına rastlanmamıştır. Tez kapsamında A. pseudocartalinica'nın çeşitli biyolojik aktivitelerinin araştırılması ve aktif bulunan ekstrenin fitokimyasal içeriğinin kromatografik tekniklerle aydınlatılması amaçlanmıştır. A. pesudocartalinica türünün toprak üstü kısımlarından ve köklerinden %80 metanol ekstreleri ve ham ekstrelerden sıvı-sıvı ekstraksiyonu yöntemi ile alt ekstreler elde edilmiştir. n-Hekzan, diklorometan, n-butanol ve su alt ekstrelerinin asetilkolinesteraz, butirilkolinesteraz, tirozinaz ve α-glukozidaz inhibitör etkinlikleri in vitro çalışmalarla araştırılmıştır. Ayrıca tüm ekstrelerin fosfomolibdenyum indirgeyici antioksidan kapasitesi (PRAP), metal şelat yapma kapasitesi, demir indirgeyici antioksidan kapasitesi (FRAP) ölçülmüştür. α-Glukozidaz inhibitör aktivitesi en yüksek bulunan su alt ekstresi kolon kromatografisi yöntemleri kullanılarak fraksiyonlanmış ve elde edilen fraksiyonların etkinliği aynı test sisteminde araştırılmıştır. En aktif bulunan fraksiyondaki major maddenin yapısı kersetin 7-O-β-D-glukopiranozil-3-O-β-D-glukuronopiranozit olarak aydınlatılmıştır. Ayrıca, ekstrelerin kimyasal profilinin aydınlatılması için LC-MS/MS yöntemi kullanılmıştır. Toprak üstü metanol ekstresinde elajik asit (38,42 µg/g) ve kök metanol ekstresinde kateşin (185.30 µg/g) bileşiklerinin en yüksek oranda bulunan bileşikler olduğu tespit edilmiştir.