Kızıltoprak tepe yöresindeki (Gümüşhane, kd Türkiye) porfiri sokulumların ve ilişkili porfiri-epitermal polimetalik cevherleşmenin jeokronolojisi, jeokimyası, jenezi ve jeodinamik evrimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİMGE OĞUZ SAKA

Danışman: Faruk Aydin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, kompleks bir magmatik-hidrotermal sistemle ilişkili Kızıltoprak Tepe (Yağmurdere, Gümüşhane) cevherleşmesinin oluşum zamanı, koşulları ve kökeni ile birlikte bu sistemdeki magmatik ve hidrotermal olayların evrimini aydınlatmaya çalışmaktır. Bunun için, saha ve laboratuvar çalışmalarının yanında çeşitli jeokronolojik, jeokimyasal ve izotopik analizleri de içeren çok disiplinli bir analitiksel yaklaşım uygulanmıştır. Jeolojik, mineralojik, jeokimyasal ve izotopik veriler; cevherleşmenin (molibdenit Re-Os: ~43 My) Orta-Geç Eosen yaşlı (zirkon U-Pb: ~45-40 My) kalk-alkali/metalümin ve adakit-benzeri Mg'ca zengin andezitik-dasitik porfirlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu porfirlerin petrojenezinde çarpışma sonrası yiten dilim kopması ile ilişkili açılmalı bir tektonik ortamda, metasomatize manto-türevli Mg'ca zengin bazaltik ergiyikler ile alt kabuk asimilasyonu ve karışımı sonucunda oluşan, hibrid bir ergiyikten türeme ve sonrasında sığ kabuk şartlarındaki sulu ve oksijence zengin bir magma odasında evrimleşme öngörülmüştür. Cevher jeolojisi, mineralojisi, jeokimyası, S-izotop ve sıvı kapanım çalışmalarına göre; cevherleşmenin iki ana evrede oluştuğu, erken evrede porfiri Au±(Cu-Mo) ve geç evrede baz (Pb-Cu-Zn) ve değerli metallerce zengin (Au, Ag, As, Sb, Bi, Te) ortaç sülfidasyon epitermal bir cevherleşmenin geliştiği ve ayrıca hidrotermal sıvıların büyük oranda magmatik kökenli, değişken sıcaklık ve tuzlulukta olduğu sonucuna varılmıştır.