Atatürk dönemi din-siyaset ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Erol Şimşek
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ATİLA DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Din-siyaset ilişkisi, hiç kuşkusuz, Türk siyasi tarihinde üzerinde en çok tartışılan konulardan biri olmuştur ve olmaya da devam edecek gibi görünmektedir. Bu tartışmaların odak noktasını ise laiklik sorunu oluşturmaktadır. İşte "Atatürk Dönemi Din-Siyaset İlişkisi" adlı bu çalışmada din-siyaset ilişkilerinin ve dolayısıyla laiklik sorununun, bu alanda çok fazla tartışmalı olayın yaşandığı, Cumhuriyet'in Atatürk'lü yıllarındaki seyri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Atatürk dönemi din-siyaset ilişkileri bu dönemde gerçekleştirilen reformlar/din politikaları üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Ancak öncesinde, ilk olarak kavramsal çerçeve, ardından da tarihsel çerçeve sunulmuştur. Tarihsel arka plana bakıldığında Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyılın başlarına kadar din ile siyaset iç içe bir görünüm sergilemiştir. Ancak 19. yüzyıldaki Osmanlı modernleşme hareketleriyle birlikte din ile siyaset bir ayrışma sürecine girmiştir. Atatürk önderliğindeki Milli Mücadele hareketinde ise din, bütünleştirme ve meşrulaştırma işlevleriyle aktif bir rol oynamış ve temel motive aracı olmuştur. Diğer bir deyişle Cumhuriyet'in kuruluş sürecinde din, halk üzerinde önemli derecede etkili olmuştur. Cumhuriyet'in kurulmasıyla Türkiye yeni bir modernleşme ve Batılılaşma sürecine girmiştir. Bu süreçte hemen hemen her alanda bir dizi reforma girişilmiştir. Atatürk'ün kişisel felsefesini ve din anlayışını yansıtan bu reformlar şu veya bu biçimde din ile bağlantılıdır. Fransız laisizmine benzeyen katı, militan, jakoben, agresif bir laiklik politikasıyla gerçekleştirilen reformlar, dini toplumsal hayatın her alanından uzaklaştırmış ve Türk toplumunu mazisinden koparmıştır. Dahası, bilhassa Diyanet İşleri Başkanlığı aracılığıyla, din üzerinde katı bir kontrol uygulanmıştır. Bu bağlamda Atatürk dönemi din-siyaset ilişkileri dinin aleyhine, siyasetin lehine gelişmiş; din-siyaset/devlet ayrılığını öngören laik sistemden çok, kendine has bir sistem hâsıl olmuştur. Anahtar Kelimeler: Atatürk Dönemi, Din, Siyaset, Din-Siyaset İlişkisi, Laiklik.