Gemiadamlarının ruh sağlığındaki semptomların tespiti ve analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH SANA

Danışman: Ersan Başar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gemi insanlarının ruh sağlıklarında zihinsel, psikososyal ve fiziksel stres faktörleri nedeniyle önemli etkiler oluşmaktadır. Bu bağlamda, araştırmanın temel amacı, gemi insanlarının ruh sağlığındaki semptomları tespit edip, kişilik özellikleri ile ruh sağlığı semptomları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada veri toplama ölçeği olarak SCL-90-R Ölçeği ve Kısaltılmış Beş Faktör Kişilik Ölçeği kullanılmış olup, örneklem seçimi için de kolay örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini gemi insanları oluştururken, örneklem farklı milletlerden 1.109 gemi insanından oluşmaktadır. Toplanan veriler, IBM® SPSS® 26.0 ve Amos© 23.0 ile analiz edilerek ölçeklerin güvenilirlik ve geçerlilik testleri yapılmış, ardından Yapısal Eşitlik Modellemesi ve fark analizleri uygulanmıştır. Ayrıca, semptomların bibliyometrik haritalaması VOSviewer© 1.6.20 yazılımı ile oluşturulmuştur. Araştırma bulgularına göre, Obsesif Kompulsif Belirtiler en yüksek frekansa sahip semptom olarak tespit edilmiştir. Z kuşağına mensup gemi insanları ile Türkiye grubundaki gemi insanları en yüksek düzeyde ruh sağlığı semptomları sergilemiştir. Bununla birlikte, İdeal Kişilik ve Dengeli Sosyal Kişilik özellikleri ile ruh sağlığı semptomları arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır.