Sıçanlarda metotreksat kaynaklı ovaryum hasarına karşı yaban mersininin (vaccinium myrtillus) etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GAMZE BİLGİN

Danışman: Gökçen Kerimoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı yöresel olarak yetişen ve antioksidan özelliğe sahip olan yaban mersininden elde edilen ekstraktın (YME), bazı kanser türleri ve romatizmal hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan kemoterapötik bir ilaç olan metotreksat (MTX)'ın over dokusunda oluşturacağı hasara karşı histolojik ve biyokimyasal etkilerini araştırmaktır. Bu çalışmada, 21 erişkin dişi sıçan kullanıldı. Sıçanlar rastgele her grupta 7 sıçan olmak üzere 3 gruba ayrıldı. İlk grup kontrol grubu olup, hiçbir işlem uygulanmadı. İkinci grup MTX grubu olup tek doz intraperitoneal (ip.) 30 mg/kg MTX uygulandı. Üçüncü grup ise MTX+YME grubu olup; tek doz ip. 30 mg/kg MTX ve 5 gün oral gavaj ile 200 mg/kg YME uygulandı. Deney sonunda sıçanlar sakrifiye edilip ovaryumları çıkarıldı. Sağ ovar-yumdan alınan kesitler, hematoksilen ve eozin (H&E) ve masson trikrom ile boyandıktan sonra histopatolojik olarak değerlendirildi ve kesitlerdeki primordiyal, primer, sekonder, tersiyer ve atretik foliküller sayıldı. Ayrıca sol ovaryum dokuları biyokimyasal incelemeler için alınarak malondialdehid (MDA), katalaz (CAT), süperoksit dismütaz (SOD), Total antioksidan kapasite (TAS) ve Total oksidatif kapasite (TOS), Oksidatif stres indeksi (OSİ), 8-oksodeoksiguanozin (8-OHdG) ve kaspaz-3 seviyeleri analiz edildi. Biyokimyasal incelemelerde MTX grubu MDA değerinin hem kontrole hem de MTX+YME grubuna göre yüksekti. MTX grubuna ait dokularda belirgin fokal nekroz alan-ları, vazodilatasyon/konjesyon, ödem, dejenere oositler ve kollajen ve fibröz doku artışı tespit edildi. MTX+YME grubunda bu patolojik bulguların MTX grubuna göre azaldığı görüldü. MTX ve MTX+YME gruplarındaki atretik folikül sayısı kontrol grubuna göre ista-tistiksel olarak yüksekti. Sonuç olarak MTX, ovaryum dokusunda oksidatif strese neden olarak histopatolojik hasar oluşturabilir; YME uygulaması, MTX'in oluşturduğu oksidatif stres ve doku hasarını azaltmada etkili olabilir.