KARMA SENSÖR YAPILI ELEKTRONİK BURUN İLE AKCİĞER KANSERİ TESPİTİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT ÖZSANDIKCIOĞLU
Danışman: Ayten Atasoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğerler solunum sisteminin en önemli organlarıdır. Nefeste bulunan, genellikle kan orjinli ve vücuttaki farklı işlemleri gözetlememize imkan sağlayan uçucu organik bileşikler kan yoluyla akciğerlere taşınmakta ve solunum yoluyla dışarı atılmaktadır. Hiç şüphesiz nefesten gelen bu uçucu organik bileşikler akciğer kanseri ile ilgili rahatsızlıkların erken tespitinde bizlere önemli ipuçları verebilecek niteliktedir. Bu çalışma kapsamında 8 adet Metal Oksit Yarıiletken ve 14 adet Kuvars Kristal Mikrobalans gaz sensörlerinin kullanılmasıyla karma sensör tabanlı bir elektronik burun devresi geliştirilmiştir. Çalışmaya akciğer kanseri hastası olan 60 gönüllü, sigara kullanmayan 20 sağlıklı gönüllü ve sigara kullanan 20 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplam 100 gönüllü katılmıştır. Çalışma boyunca gönüllülerden alınan nefes örnekleriyle 338 adet deney gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada veri boyutu azaltma için Temel Bileşen Analizi ve Doğrusal Ayrıştırma Analizi algoritmaları, veri sınıflandırma için ise Karar Ağaçları, farklı çekirdek fonksiyonlarının kullanıldığı Destek Vektör Makinası, k-En Yakın Komşu, Rastgele Orman ve Bulanık Mantık Yöntemi algoritmaları kullanılmıştır. Yapılan deneyler sonucunda elde edilen veriler hem iki sınıflı (akciğer kanseri- sağlıklı) hem de üç sınıflı (akciğer kanseri- sigara kullanan sağlıklı- sigara kullanmayan sağlıklı) verileri içerecek şekilde sınıflandırılmıştır İki sınıflı veri sınıflandırma sonucunda en yüksek sınıflandırıma başarısı lineer çekirdek fonksiyonu kullanılan destek vektör makinası algoritmasıyla %95,36 olarak elde edilmiştir. Üç sınıflı veri sınıflandırma sonucunda ise en yüksek sınıflandırma başarısı bulanık mantık yönteminin kullanılmasıyla %97.93 olarak elde edilmiştir.