Çin'den Yapılan İthalatın Türkiye'deki Firmaların Performansına Etkisi: İSO 1000 Araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Murat BERBEROĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BÜNYAMİN ER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişen dünya ekonomisinde çeşitli ülkeler zaman zaman öne çıkmaktadır. Çin 1980 yılından beri gerçekleştirdiği reformlar ve 2002 yılında DTÖ'ye girmesinden sonra Dünya piyasasında önemli bir aktör olmuştur. Bu yükselişin diğer ülkeler üzerine farklı etkileri olmaktadır. Son yıllarda Çin'in ucuz işgücü ile ürettiği düşük maliyetli ürünleri birçok piyasada olduğu gibi ülkemizde de bulunmaktadır. Çin'den gelen bu ürünlerden dolayı toplumumuzda Çin'in Türkiye'deki firmalara olumsuz yönde etkisinin olduğu kanısı oluşmaya başlamıştır. Bu durumu tespit etmek amacıyla, toplumdaki bu kanının ne derece gerçek olduğunun yanında, Çin'in Türkiye'deki firmalara etkisinin ne yönde oluğunun belirlenmesi amacıyla bu çalışmanın yapılmasına karar verilmiştir. Araştırmanın kuramsal çerçevesi işlem maliyeti kuramına dayanmaktadır. İşlem maliyeti "yap veya satın al" sorusuna cevap arayan bir kuramdır. Firmalar ihtiyaç duydukları mal veya hizmeti satın alabilir veya kendileri üretebilirler. Kurama göre bu karar yapılacak faaliyetin maliyetine dayanmanktadır ve maliyeti daha düşük olan seçenek tercih edilir. Araştırmanın kapsamı 1997-2010 yılları arasında ülkemizde üretim yapan firmalar olarak belirlenmiştir. Araştırmada, ilk olarak ülkemizin Çin'den yaptığı ithalatın ve Çin'in Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yaptığı ihracatın, Türkiye'deki firmaların satış ve ihracat performanslarına etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Daha sonra bu ilişkiye işlem maliyetinin moderatör etkisi test edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada etki, sektörel bazda incelenmeye çalışılmıştır. Firma bazında tek tek analiz yapılması, konu ile ilgili genel bir görüş elde etme açısından çok uygun bulunmamaktadır. Bu nedenle veriler birden fazla firmanın verisini birleştirerek, panel veri şeklinde toplanmıştır. Dolayısıyla araştırmada birden çok firmanın belirli bir döneme ait verilerinin bir arada değerlendirilebilme imkânı sağlaması nedeniyle analiz için panel veri analiz yöntemi tercih edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda Çin'den yapılan ithalatın Türkiye'deki firma performansları üzerine pozitif yönde bir etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu iki değişken arasındaki ilişkiye işlem maliyetinin negatif yönde moderatör etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çin'in AB'ye yaptığı ihracatın ise Türkiye'deki firmaların ihracat performansları üzerine etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Firma performansı, işlem maliyeti, uluslararası ticaret, Türkiye, Çin