Patent Değerlerinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Sıralanması: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nurullah Yavuz

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BİRDOĞAN BAKİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde teknoloji transferi, lisanslama, vergi muafiyeti ya da indirimi gibi pek çok konuda patent değerleme önemli bir konu haline gelmektedir. Literatürde yer alan çalışmalar incelendiğinde ise, patent değerleme konusunda yapılmış az sayıda çalışma olduğu görülmüş ve ülkemizde bu konuda uygulamaya yönelik olarak yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. Buradan hareketle, bu çalışmanın amacı otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın sahip olduğu patentlerin değerlerine göre sıralanması olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, öncelikle literatür araştırması ve uzman görüşleri doğrultusunda patent değerini etkileyen kriterler belirlenmiş ve Entropi yöntemi kullanılarak bu kriterlerin ağırlık değerleri tespit edilmiştir. Daha sonra, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tekniklerinden TOPSIS ve VIKOR yöntemiyle alternatiflerin değerlerine göre sıralanması ayrı ayrı gerçekleştirilmiş ve hesaplanan sonuçlar tartışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, kriter ağırlıklarının Entropi yöntemiyle hesaplanması sonucunda en yüksek ağırlığa sahip olan kriterin patent aile boyu (0,248), en düşük ağırlığa sahip olan kriterin ise potansiyel pazar payı (0,029) olduğu görülmektedir. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinin ardından TOPSIS yöntemiyle yapılan sıralama sonucunda sırasıyla A1, A5 ve A4 alternatiflerinin ilk üç sırada, A2 alternatifinin ise son sırada yer aldığı dikkat çekmektedir. Benzer şekilde VIKOR yöntemiyle yapılan sıralama sonucuna göre de sırasıyla A4, A1 ve A5 alternatiflerinin ilk üç sırada, A2 alternatifinin ise son sırada yer aldığı görülmektedir. Ayrıca, bu çalışmada her iki yöntemle hesaplanan sonuçlar arasında bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi için Spearman korelasyon analizi yapılmıştır. Bu analize göre, söz konusu iki sıralama arasındaki korelasyon katsayısının 0,952 olarak hesaplandığı ve bu sıralamalar arasında pozitif yönde yüksek derecede bir ilişki olduğu belirlenmiştir.