ATIKLARDAN SİYANÜR VE SİYANÜR BİLEŞİKLERİNİN UZAKLAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA KEKLİK

Danışman: Hacı Deveci

Özet:

Bu tezde, madencilik ve endüstriyel atık sulardaki siyanür ve bileşiklerinin bozundurulmasına yönelik etkili ve sürdürülebilir bir arıtım yöntemi geliştirilmiştir. Deneyler, sentetik çözeltiler ve bir altın madeni tesisindeki gerçek atık su örnekleri ile gerçekleştirilmiştir. Fotokatalitik deneylerde TiO2 nanotüp (TNA) ve hidrotermal yöntemle sentezlenmiş fotokatalizörler kullanılmıştır. Fotokatalizörlerden MST, 365 nm UV ışıkta siyanürü 180 dakikada %80 ve ozonla eklendiğinde 360 dakikada %97,3 bozunmasını sağlamıştır. Yalnızca UV ve fotokatalizör kullanıldığında tiyosiyanat bozunma göstermezken TNA/O3/UV sisteminde 240 dakikada %98 oranında bozunmuştur. Gerçek atık su örneklerinde benzer sonuçlar elde edilmiş olup ozon katkılı fotokatalitik sistemde %99,3 tiyosiyanat giderimine ulaşılmıştır. Ayrıca perasetik asit (PAA), siyanür ve bileşiklerinin bozundurulmasında etkin bir oksitleyici olmuş ve 2 mL PAA ile 120 dakikada siyanürün %90,6'sı bozundurulmuştur. Katalizör eklenmesi (Cu+2, Co+2) ve UV ışığı, PAA ile siyanürün bozunmasını hızlandırmıştır. Tiyosiyanatın PAA, katalizör (Cu+2) ve UV ışığı ile bozundurma verimi >%99'a ulaşmıştır. Ayrıca bakır siyanürün PAA ile bozundurulmasında, Cu+2 ve PAA konsantrasyonları artırıldıkça bozunma süresinde azalmalar gözlemlenmiştir. Son olarak PAA'nın H2O2 ile kıyaslandığında, PAA'nın bozundurma süresinin %80–90 daha kısa olduğu bulunmuştur.