Fotodinamik terapi ile kanser tedavisinde fotoduyarlaştırıcı aday olarak kullanılabilecek fonksiyonel pirazolin türevleri içeren ftalosiyaninlerin sentezi ve fotofizikokimyasal özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİSE YALAZAN

Danışman: Halit Kantekin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi olan kanser hastalığının teşhis ve tedavisinde teknolojinin sağladığı yenilikler doğrultusunda her geçen gün umut verici gelişmeler yaşanmaktadır. Kanser hastalığının tedavisinde ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi gibi geleneksel tedavi yöntemleri kullanılmakta, ancak bu yöntemlerde hastalığın çok yüksek tekrarlama riski ve pek çok yan etkisi bulunduğundan alternatif yeni bir tedavi yöntemi olan fotodinamik terapi (PDT), sahip olduğu birçok avantaj sebebi ile kanser tedavisinde çok önemli rol oynamaktadır. Son yıllarda yapılan klinik araştırmalar sonucunda ftalosiyanin bileşiklerinin fotodinamik terapide fotoduyarlaştırıcı madde olarak kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. Bu tez çalışması kapsamında, pirazolin bileşiklerinin biyolojik ve farmokolojik özellikleri sebebi ile flor, dimetilamino ve dimetoksi gruplarını içeren fonksiyonel pirazolin türevleri (HY1,2,3-OH) başlangıç bileşikleri olarak seçilmiş, bu bileşiklerden ftalosiyaninler için öncü moleküller olan ftalonitril bileşikleri (HY1,2,3-CNp/np) ve son olarak aksiyal silisyum (HY1,2,3-SiPc) periferal ve non-periferal çinko ftalosiyanin (HY1,2,3-ZnPcp/np) bileşikleri sentezlenmiş ve literatüre 18 yeni bileşik kazandırılmıştır. Sentezlenen yeni ftalosiyanin bileşiklerinin fotodinamik terapide fotoduyarlaştırıcı madde olarak kullanılabilirliklerini belirlemek amacıyla fotofiziksel ve fotokimyasal ölçümleri incelenmiştir.