Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Halil Yılmaz
Danışman: İsmail Köse
Özet:
Bu çalışma "Türkiye, dış politikada Suriye Türkmenlerini ne zaman ön plana çıkartmaktadır, ne zaman geri plana itmektedir?" sorularına "akraba devlet" ve "akraba azınlık" kavramlarından yola çıkarak Arap Baharı öncesi 2000-2010 dönemi, Arap Baharı'nın 2011-2015 başlangıç dönemi ve askeri mücadeleler 2016-2020 dönemi olmak üzere üç zaman dilimi içinde yanıt bulmayı amaçlamaktadır. Öncelikle, kavramsal ve kuramsal bir analiz çerçevesi oluşturularak akraba devlet politikalarına etki eden dört faktör belirlenmiştir. Belirlenen faktörler üzerinden Türkiye'nin Suriye Türkmenlerine yönelik politikasındaki değişimler değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu değerlendirmenin hem realizm hem de konstrüktivist yaklaşım çerçevesinde analizinin yapılması önerilmiştir. Bu çerçevede, bir model oluşturulmuştur. Model yardımıyla, kimi devletlerin bu faktörlerin etkisiyle akraba azınlıklarına güç ve güvenlik elde edebilmek amacıyla araçsal yaklaşım sergilediği, kimi devletlerin de ortak etnik kimlik, tarih ve ideoloji gibi nedenlerle duygusal yaklaşım gösterdiği belirlenmiştir. Bu analizi yaparken Suriye Türkmenlerinin Suriye'deki konumu ve Türkiye-Suriye ilişkisindeki önemi açıklanmıştır. Bu çalışma, genel olarak dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kavramsal ve kuramsal çerçeve anlatılmıştır. İkinci bölümde, 2000-2010 yılları arasında Suriye'deki Türkmen tarihi, Hafız Esad'ın son dönemi ile Beşar Esad döneminde Suriye Türkmenlerinin siyasi, kültürel, askeri ve ekonomik durumu, Ak Parti'nin iktidara gelmesinden sonra Türk dış politikasında yaşanan değişim ve bu değişimin Türkiye'nin Suriye Türkmenleri ile olan ilişkisine etkisi analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, 2011-2015 yılları arasında Arap Baharı ve Suriye iç savaşı, DEAŞ ve PYD/YPG'nin Suriye iç savaşındaki etkisi, Suriye Türkmenlerinin siyasi ve askeri alandaki konumları ve süreç boyunca analiz edilmiştir. Dördüncü bölümde, 2016-2020 yılları arasında bölgede güçlenen DEAŞ ve PYD/YPG terör örgütlerinin durumu, Suriye Türkmenlerinin Türkiye'den beklentileri, Türkiye'nin Suriye Türkmenleriyle ilişkisi, Suriye Türkmenlerinin Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı, Bahar Kalkanı gibi askeri operasyonlara katılımı, uluslararası ve bölgesel faktörler olarak Suriye'de kendini gösteren ABD, Rusya ve İran eksenli Türk dış politikası analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise, 2011 yılı öncesi ve sonrası Türkiye'nin Suriye Türkmenleriyle paylaşılan hem etnik bağın hem de çıkarlarının Türkiye'nin akraba devlet rolünü üstlenmesine zemin hazırladığı ancak bu rolü belirli şartlar altında yüklendiği ortaya konulmuştur. Türkiye'nin Suriye Türkmenlerini hangi şartlarda dış politikasına taşıdığı, bu politikasına etki eden faktörleri ve Türkiye'nin akraba devlet rolünü hangi amaçlarla ve hangi araçlarla üstlendiğini gösteren genel bir değerlendirme sunulmuştur.