Histogram tabanlı kontrast iyileştirmede dağılım duyarlı yeni yaklaşımlar: simetrik ve esnek histogram eşitleme yöntemleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUKET NUR ALTUN

Danışman: Orhan Kesemen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sayısal görüntü işleme uygulamalarında kontrast iyileştirme için yaygın biçimde kullanılan histogram eşitleme yöntemi, gri seviye dağılımını tüm dinamik aralığa yayarak kontrast artışı sağlamakta; ancak aşırı kontrast artışı, parlaklık kayması ve yapay bozulma oluşumu gibi istenmeyen sonuçlara da yol açabilmektedir. Özellikle yoğun veya çarpık histogram yapısına sahip görüntülerde bu problemler daha belirgin hâle gelmektedir. Bu tez çalışmasında, klasik histogram eşitleme yönteminin söz konusu sınırlamalarını azaltmaya yönelik olarak iki yeni kontrast iyileştirme yöntemi önerilmiştir: Simetrik Histogram Eşitleme (SHE) ve Esnek Histogram Eşitleme (SOHE). SHE yöntemi, histogram eşitleme sürecine simetri kavramını dâhil ederek, görüntü histogramının seçilen bir simetri noktası etrafında dengeli biçimde yeniden düzenlenmesini amaçlamaktadır. SOHE yöntemi ise histogramın tamamen geniş bir aralığa yayılması yerine, esneklik parametresi yardımıyla kontrollü ve kademeli bir kontrast iyileştirme sağlamayı hedeflemektedir. Önerilen yöntemlerin performansı, farklı histogram karakterlerine sahip toplam 30 görüntü üzerinde değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalarda altı farklı nicel metrikler kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, SHE ve SOHE yöntemlerinin kontrast artışı ile yapısal korunum ve algısal kalite arasında dengeli bir performans sunduğunu göstermektedir.