Peynir suyunun bakteri kültürü ve protein üretimi, bakteriyel selüloz üretimi ve biyo gübre geliştirme için bir ortam olarak kullanılması


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: AMIR TOWFIQ HASAN ALKOWLANI

Danışman: ALİ OSMAN BELDÜZ

Özet:

Peynir altı suyu (CW), süt hacminin yaklaşık %85'ini oluşturan, besin açısından zengin ve yılda yaklaşık 200 milyon ton üretilen süt endüstrisi yan ürünüdür. Mikrobiyal substrat potansiyeline rağmen CW, yeterince değerlendirilememekte; yüksek BOD, COD, asitlik ve besin yüküyle çevresel sorunlara yol açabilmektedir. Bu değerlerin evsel atık sulara kıyasla 100 kata kadar yüksek olması, arıtılmamış deşarj durumunda oksijen azalması, ekosistem zararı ve toprak bozulması risklerini artırmaktadır. Bu çalışmada CW, bakteri kültürü ve biyolojik ürün geliştirme için düşük maliyetli, sürdürülebilir ve depolama açısından stabil bir ortam olarak değerlendirilmiştir. Taze, kurutulmuş ve yaşlandırılmış CW, 17 saatlik inkübasyonda on bakteri suşunun büyümesini desteklemiş; OD₆₀₀ ve protein verimleri LB ortamıyla karşılaştırılabilir bulunmuştur (p > 0,05). Ayrıca CW, Komagataeibacter rhaeticus K23 ile bakteriyel selüloz üretiminde HS ortamına yakın verim sağlamıştır (6,94 g/L; HS: 7,24 g/L). CW, Bacillus velezensis C37PLCA fermantasyonu ve bitki büyümesini teşvik eden metabolit üretimi için de uygun bulunmuştur. Kurutulmuş CW süpernatantı, pirinç fidelerinde boy, gövde uzunluğu ve kuru biyokütleyi önemli ölçüde artırmıştır.