Bilim sanat merkezlerinin katılımcı yaklaşımla değerlendirilmesi ve tasarım kriterlerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE AYBİKE TÜRK

Danışman: Reyhan Midilli Sarı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özel yetenekli bireylerin eğitimi için kurulmuş bilim sanat merkezleri (BİLSEM) hem söz konusu bireylerin yeteneklerini keşfetmeleri hem de topluma faydalı birer birey olabilmeleri için önemli bir değere sahiptir. Yapılan incelemelerde BİLSEM binalarının geleneksel okullardan farksız, kullanıcı ihtiyaç ve beklentileri göz ardı edilerek inşa edildiği görülmüştür. Oysa mekân, içerisinde bulunan kullanıcıya, kullanıcı ihtiyaçlarına ve davranışlarına bağlı olarak şekillenmeli ve organize edilmelidir. Bu çalışmada içinde bulunulan çağın gereklilikleri ve kullanıcıların beklentileri dikkate alınarak bilim sanat merkezleri için tasarım kriterleri oluşturmak hedeflenmiştir. Çalışmada kullanım sürecinde değerlendirme ile katılımcı yaklaşımdan yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda BİLSEM'lerin; özel yetenekli öğrencilerin araştırma yapma ve keşfetme gibi karakterlerine özgü mekanları barındırmasının yanı sıra; oyun oynama, spor yapma, sohbet etme gibi fiziksel ve sosyal ihtiyaçları da karşılayacak mekansal oluşumlara sahip olması gerektiği görülmüştür. Ayrıca BİLSEM'lerin yalnızca kullanıcıları için değil toplum için sosyal bir merkez olarak önem taşıdığı, farklı yaş ve gruplardaki kullanıcılara hitap eden bir eğitim yerleşkesi şeklinde organize edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.