Abdominal cerrahi girişim uygulanan hastalarda gastrointestinal semptomların beslenme durumu ve hareketlilik düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED ABDULLAH AZAK
Danışman: Aysel Özsaban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, abdominal cerrahi girişim geçiren hastalarda gastrointestinal semptomların beslenme durumu ve hareketlilik düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi amacı ile tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini genel cerrahi servisinde yatan ve abdominal cerrahi girişim geçiren 207 hasta oluşturmuştur. Veriler; Şubat 2024-Ekim 2024 tarihleri arasında, hastalarla yüz yüze görüşülerek, "Hasta Bilgi Formu", "Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ)", "Nutrisyonel Risk Değerlendirme Ölçeği (NRS-2002)" ve "Gözlemci Hareketlilik Ölçeği (GHÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 46.86 ± 12.76 yıl, %50.2'si kadın, %75.4'ü ilköğretim mezunu idi. Hastaların hastanede yatış süresi ortalaması 4.72 ± 1.33 gün, ilk mobilizasyon zamanları 6.25 ± 0.96 saat, tamamı laparoskopik cerrahi girişim geçirmiş olup, %42'si hepatopankreatobiliyer, %41.6'sı herni onarımı ve %16.4'ü apendektomi ameliyatı geçirmiştir. Hastaların GSDÖ ortalama puanı 24.83 ± 5.68, NRS-2002 ortalama puanı 0.28±0.556 ve GHÖ ortalama puanı 8.2 ± 2.92'dir. Hastaların GSDÖ ile GHÖ, GSDÖ ile NRS-2002 ve GHÖ ile NRS-2002 ölçeklerinin toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur (r=0.356, r=0.344, r=0.453, p<0.001, sırasıyla). GSDÖ ile GHÖ arasında elde edilen yol katsayısı istatistiksel olarak ileri derecede anlamlıdır (β=0.236; p<0.001). GSDÖ ile NRS-2002 arasında elde edilen yol katsayısı da istatistiksel olarak ileri derecede anlamlıdır (β=0.043; p<0.001). Hastaların yaş, cinsiyet, ameliyat tipi, operasyon öyküsü, kronik hastalık varlığı, genel yaşam tarzı, fiziksel gereksinimlerini karşılama durumu, gastrointestinal sisteme ilişkin sorun varlığı, ilk mobilizasyon, gaz çıkarma ve gaita zamanları ile GSDÖ puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, abdominal cerrahi girişim geçiren hastaların gastrointestinal semptomlarının şiddetinin, beslenme durumları ve hareket düzeyleri üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda, abdominal cerrahi girişim geçiren hastaların postoperatif dönemde gastrointestinal semptomlarının izlenmesi, beslenme ve hareket ile ilişkisi dikkate alınarak, bütüncül bir yaklaşım ile bakım ve tedavi süreçlerinin planlanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Abdominal cerrahi, Beslenme, Gastrointestinal semptom, Hareket, Hemşirelik