İşletmelerin Sanayi 4.0 Olgunluk Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Çok Kriterli Bir Yaklaşım: Lojistik Sektörü Uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Duygu Serdar
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BİRDOĞAN BAKİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde değişen ve gelişen teknolojilerle birlikte firmalar; iş modellerini ve süreçlerini değiştirmeli, güçlü bir Bilgi Teknolojisi ve yazılım altyapısına sahip olmalı, ekonomik faydalarını en üst düzeye çıkarmak ve yatırımların geri dönüşünü sağlamak için Büyük Veri Analizi, Bulut Bilişim ve Nesnelerin Interneti gibi yenilikçi trendleri kullanmaları gerekmektedir. Aynı zamanda firmaların rekabet üstünlüğü sağlamaları için mevcut tüm süreçlerini Sanayi 4.0 yönünde düzenlemeleri gerekmektedir. Buna istinaden Sanayi 4.0 olgunluk modelleri, firmalarda bir değişim süreci başlatarak organizasyonel dönüşüme katkıda bulunabilir, örgütsel mükemmelliği arttırıp firmaların gelişen teknolojiyle birlikte güçlü ve zayıf yönlerinin tespit edilmesi ve bu yönde farkındalığa sahip olması açısından yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Bu sebeple ilgili literatür incelendiğinde Türkiye'de firmaların Sanayi 4.0 olgunluk düzeylerinin ölçümü konusunda yapılmış az sayıda çalışma olduğu belirlenmiş ve lojistik sektörüne yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı, lojistik firmaların Sanayi 4.0 olgunluk düzeylerine göre değerlendirilmesine yönelik yeni bir yaklaşım sunmak olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, ilk olarak literatür araştırmasıyla en çok kullanılan modellerden biri olan IMPULS olgunluk modeli seçilmiş ve modelin kriter ve alt kriterleri belirlenmiştir. Üç adımda gerçekleştirilen uygulamanın ilk aşamasında AHP ile Ağırlıklandırılmış Olgunluk Yaklaşımı ile lojistik sektörünün ve firmaların olgunluk düzeyleri ayrı ayrı hesaplanmış, firmalar sıralanmıştır. İkinci aşamasında firmalar AHP-TOPSIS yöntemi ile sıralanmıştır. Son olarak da firmalar AHP-VIKOR yöntemi ile sıralanmış ve üç yöntemin sıralama sonuçları karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre kriter ağırlıklarının AHP yöntemi ile hesaplanması sonucunda en yüksek ağırlığa sahip kriterin strateji ve organizasyon (0,447), en düşük ağırlığa sahip kriterin ise veri odaklı hizmetler (0,068) olduğu görülmektedir. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinden sonra AHP ile Ağırlıklandırılmış Olgunluk Yaklaşımı, TOPSIS ve VIKOR yöntemleri ile yapılan sıralama sonuçlarına göre A2, A1, A8, A6, A10, A5 ve A9 alternatiflerinin her üç yöntemde de aynı sıralamada yer aldığı görülmektedir. Son olarak, elde edilen sıralamaların istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığının tespit edilmesi ve önerilen yaklaşımın kabul edilebilirliğinin belirlenmesi amacıyla korelasyon ve duyarlılık analizleri yapılmıştır.