TRABZON MEBUSU HAFIZ MEHMET BEY'İN MEBUSAN MECLİSİ VE TBMM FAALİYETLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ HAYDAR BİRİNCİ
Danışman: Uğur Üçüncü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hafız Mehmet Bey 1874 yılında Trabzon'un Sürmene ilçesinde dünyaya gelmiştir. İstanbul'da Mekteb-i Hukuk-u Şahane'den mezun olduktan sonra, 9 yıl adli görevlerde bulunmuştur. Memuriyetler dışında avukatlık da yapmıştır. 1912 yılında Trabzon Mebusu seçilerek Mebusan Meclisi'ne katılmıştır. 1918'de kesintiye uğrayan mebusluk hayatına, TBMM döneminde devam etmiştir. Bu süreçte kısa süreli olarak Adliye ve Dahiliye Vekaleti Vekillikleri görevlerini de yürütmüştür. Özellikle Milli Mücadele Dönemi'nde hem Mustafa Kemal Paşa hem de muhalif İttihatçılarla sürdürdüğü ilişkilerde, ılımlı bir politikacı görüntüsü çizmiştir. Ancak Hükümet'in Trabzon'daki muhalif faaliyetlere karşı yürüttüğü soruşturma sonrası iktidar kanadından uzaklaşmıştır. 1923 yılında ise ilişkiler tamamen koparken, Hafız Mehmet Bey, muhalif kesimle hareket etmeye devam etmiştir. Akabinde bu kesimin ısrarıyla önce Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na, sonra da Mustafa Kemal Paşa'ya karşı tertip edilen suikast girişimine dahil olmuştur. Bu dava sonucunda da hayata veda etmiştir. Hafız Mehmet Bey'in politik yaşamında İttihatçılarla olan ilişkileri belirleyici unsur olurken, Mustafa Kemal Paşa ile yakın çalışması da siyasi bir denge yaratmıştır. Nitekim bu sayede Enver Paşa'nın yurda dönme düşüncesi sürecinde aktif bir rol üstlenmiştir. Diğer taraftan Hafız Mehmet Bey'in, milli bağımsızlık anlayışının yanında, halkın ihtiyaç ve menfaatlerine yönelik gösterdiği hassasiyet dikkat çekmiştir. Ayrıca, ayrılıkçı azınlıklar konusunda suçlu suçsuz ayrımı yaparak, adil ve prensipli bir tavır takınması da siyasi kişiliğinin önemli noktalarından biri olmuştur. Bu tez çalışmasında birçok önemli hadise içerisinde yer alan Hafız Mehmet Bey'in, 14 yıllık siyasi yaşamı incelenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.