Türev finansal araç kullanımı ve kazanç yönetimi ilişkisi: Borsa İstanbul'da bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH AKDENİZ
Danışman: Uğur Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ölçekte kur, faiz, ticari mal gibi unsurların değerindeki değişimler işletmelerin finansal ihtiyaçlarının artmasına neden olmaktadır. Nitekim işletmelerin faaliyetleri sürecinde ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak bazı finansal araçlar geliştirilmektedir. Bu doğrultuda geliştirilen türev finansal araçlar, finans piyasalarındaki belirsizliklerin neden olduğu dalgalanmalardan korunmak amacıyla kullanıldığı bilinmektedir. Öte yandan belirsizliklerin artması beraberinde risk ve getirinin artmasına imkân vermekte, dolayısıyla söz konusu araçların yüksek oranda kazanç sağlamaya yönelik kullanımı bu araçlara olan ilgiyi daha da arttırmaktadır. Türev finansal araçların sağladığı bu faydalar işletme yöneticilerini, belirli kişisel ya da örgütsel çıkarlar doğrultusunda ilgili araçları kullanmaya yöneltmektedir. Zira yöneticiler arzu edilen hedefler çerçevesinde türev finansal araçları kullanmak suretiyle raporlanan kar ya da zarar tutarını arttırmak/azaltmak amacıyla kazanç yönetimi davranışına başvurabilmektedir. Bu Çalışma'nın amacı, türev finansal araçlar ile karın istikrarlı hale getirilmesi özelinde kazanç yönetimi arasında herhangi bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektedir. Söz konusu amaç çerçevesinde türev finansal araç kullanım durumuna göre sınıflandırılan işletmelerde kazanç yönetiminin göstergesi niteliğindeki isteğe bağlı tahakkuklar ve kar dalgalanmaları diğer ifadeyle kar istikrarı açısından istatistiki olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı hususu değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda geliştirilen hipotezlerin test edilmesine yönelik olarak Borsa İstanbul 100 Endeksi'nde işlem gören farklı sektörlerden 80 işletmenin 2009-2017 tarihleri arasında yayımladıkları finansal tablolar ve diğer finans kuruluşlarından 720 gözlem sonucu elde edilen veriler çerçevesinde analiz yapılmıştır. İsteğe bağlı tahakkuklar, panel veri analizi çerçevesinde tahakkuk esaslı model olan Larcker-Richardson Modeli aracılığıyla incelenmiş ve kar istikrarının göstergesi olan kar dalgalanması değişkeni hesaplanmıştır. Araştırma sonucuna göre; türev finansal araçları kullanan işletme grubunda isteğe bağlı tahakkuklar ve kar dalgalanmalarının azaldığı başka bir ifadeyle kar istikrarının sağlandığı gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırmaya dahil edilen işletmelerin tamamında kar dalgalanması ile isteğe bağlı tahakkuklar arasında pozitif yönlü istatistiki olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.