Epimedium pubigerum (DC.) C. Moren & Decne Bitkisinin Biyolojik Etkinliklerinin İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Temel Eczacılık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Gökçe Seyhan

Danışman: Burak Barut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Epimedium pubigerum'dan elde edilen metanol herba (SME) ve rizom (RME) ekstrelerinin akciğer kanseri tedavisindeki kullanım potansiyelini değerlendirmek amacıyla ekstrelerin fitokimyasal karakterizasyonu, biyolojik aktivitesi ve sitotoksik mekanizması incelenmiştir. Bu bağlamda öncelikle ekstrelerin fitokimyasal içeriği LC-HR/MS ile analiz edilmiştir. Ardından ekstrelerin toplam fenolik ve flavonoit madde miktarı tayini ile DPPH radikal süpürme aktiviteleri spektrofotometrik yöntemler kullanılarak araştırılmıştır. Ekstrelerin plazmid DNA üzerinde DNA hasarı ve DNA hasarı koruyucu etkileri araştırılmıştır. Her iki ekstrenin sitotoksik etkileri ve apoptotik belirteçlerin (sitokrom c, p53, kaspaz-3) ekspresyonları üzerindeki etkileri insan akciğer kanseri (A549) hücrelerinde araştırılmıştır. Yapılan deneyler sonucunda RME'de 21 bileşik, SME'de ise 22 bileşik tanımlanmıştır; fumarik asitin her iki ekstrede de yüksek miktarda bulunan bileşik olduğu bulunmuştur. SME ve RME'nin toplam fenolik içerikleri sırasıyla 104.64±4.06 mg GAE/g kuru ağırlık ve 215.65±8.11 mg GAE/g kuru ağırlık, toplam flavonoit içerikleri ise 50.20±5.28 mg KE/g kuru ağırlık ve 23.52±8.22 mg KE/g kuru ağırlık olarak bulunmuştur. DPPH radikal süpürme aktivitelerinin IC50 değerleri SME ve RME için 146.24 μg/mL ve 64.79 μg/mL olarak hesaplanmıştır. Her iki ekstre de plazmid DNA'da hasar oluşturmamış ve ekstreler, hidroksil radikali üzerinde koruyucu özellikler göstermiştir. SME ve RME, konsantrasyona bağlı olarak A549 hücreleri üzerinde sitotoksisite göstermiştir. Ayrıca in vitro yara iyileştirme testi, SME ve RME'nin 1 mg/mL'de önemli bir anti-göç etkisine yol açtığını göstermiştir. Sitokrom c, p53 ve kaspaz-3 ekspresyonları, RME varlığında kontrole kıyasla önemli ölçüde artmıştır. Tüm bu sonuçlar RME'nin akciğer kanseri için teorik olarak SME'de görülen etkiye kıyasla daha etkili bir fitoterapötik ajan olarak önerilebileceğini ortaya koymaktadır.