Gemi Ana Makinesi Arıza Oluşumuna Etki Eden Nedensel Faktörlerin Bayes Ağı İle İncelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE ÖZAYDIN

Danışman: İsmail Altın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, gemi ana makinesi arıza oluşumuna etki eden nedensel faktörlerin Bayes Ağı ile incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında 2000-2024 yılları arasında gemi ana makine kaynaklı 89 adet kaza raporu incelenmiştir. Kaza raporları, uzman görüşleri ve yazın taraması doğrultusunda gemi ana makine arızalarına neden olan arıza değişkenleri, birbiri ile olan ilişkisi tanımlanarak Bayes Ağı oluşturulmuştur. Makine dairesi personeli kaynaklı uygunsuzluklar HFACS çatısı altında sınıflandırılmıştır. Koşullu olasılık ve marjinal olasılık değerleri 7 uzmandan elde edilen görüşmeler neticesinde elde edilmiş ve her bir değişkenin koşullu olasılıkları hesaplanmıştır. Bayes Ağ modelinin geçerliliğinin ispatlanması amacıyla aksiyon 1-2-3 testleri gerçekleştirilmiş ve ardından hassasiyet analizleri uygulanmıştır. Hassasiyet analizi sonuçlarına göre gemi ana makinesi %60 olasılıksal değişim ile güç düşüşü ve %41 olasılıksal değişim ile güç kaybı yaşamaktadır. Güç düşüşüne sırasıyla egzoz ve emme hava parametreleri, soğutma suyu parametreleri ve yağ parametreleri etkili olmuştur. Egzoz ve emme hava parametrelerine en fazla etkiyi, ana makine yapısal uygunsuzlukları göstermektedir. Ana makine yapısal uygunsuzlukları, çoğunlukla bakım uygunsuzlukları nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Bakım uygunsuzluklarının başlıca nedensel faktörü ise, makine dairesi personelinden kaynaklanan uygunsuzluklardır.