SOĞUK SAVAŞ SONRASI DÖNEMDE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER BARIŞI KORUMA OPERASYONLARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER TOLGA BULUT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SÜLEYMAN ERKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1980'lerin sonu ve 1990'ların başı dünyanın ve bölgelerin güvenlik mimarisi üzerinde önemli ve sürekli bir etkisi olan küresel uluslararası ilişkiler düzeninde, ciddi değişikliklere sahne olmuştur. Soğuk Savaş sırasında var olan ve ABD-SSCB ekseninde temellenen ideolojik rekabet sona erse de söz konusu ülkelerin etki altında tuttukları bölgelerde bu seferde iç karışıklıklar ve çatışmalar çıkmıştır.?Barışı koruma? kavramı Birleşmiş Milletler kurulurken örgütün Şartı'ında kendine yer bulmuş bir kavram değildir. Barışı koruma operasyonlarının ortaya çıkışında, Şart ile kurulması ümit edilen düzenin gerektiği gibi işlememesinin ortaya çıkardığı bir arayış etkili olmuştur. İlk olarak çatışan tarafların arasına hafif silahlı Birleşmiş Milletler birliklerinin yerleştirilmesi şeklinde ortaya çıkan barışı koruma operasyonları, Soğuk Savaş döneminde istisnai durumlar dışında bu şekilde cereyan etmiştir. Bu bağlamda, Soğuk Savaş döneminde gerçekleştirilen operasyonlar hem sayı hem de kapsam olarak sınırlı olmuştur.Soğuk Savaş sonrası dönemde ortaya çıkan yeni güven(siz)lik ortamı beraberinde yeni bir güvenlik anlayışını da getirmiştir. Uluslararası sistemde ve küresel güvenlik anlayışında yaşanan değişime paralel olarak barışı koruma kavramı da, ciddi bir dönüşüm geçirmiş ve barışı koruma operasyonları bu yeni dönemde giderek artan bir şekilde geleneksel askeri görevlerinin yanında siyasi ve insancıl yönler içeren görevler de üstlenmişlerdir. Birleşmiş Milletler'in Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği barışı koruma operasyonlarında dikkat çeken bir diğer yön bölgesel örgütlerle yapılan yoğun işbirliğidir. Bu çalışma öncelikle Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarının genel teorisini açıklayarak, söz konusu operasyonların Soğuk Savaş sonrası dönemde geçirdiği değişimi ve gelişimi ortaya koymaya yöneliktir. İncelemelerden anlaşılmaktadır ki, barışı koruma operasyonları Soğuk Savaş dönemine göre çok daha karmaşık bir hal almış ve bu durum operasyonların yapısının ve işleyişinin önemli ölçüde değişmesine neden olmuş ve gerek doktrin, gerekse operasyonel planlama açısından yepyeni bir süreci beraberinde getirmiştir.