Erişkin sıçan ovaryumunda metotreksat hasarına karşı karayemişin etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN GÜNEY
Danışman: Gökçen Kerimoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı kemoterapötik bir ilaç olan metotreksat (MTX)'ın ovaryumlar üzerinde oluşturacağı oksidatif hasarı ve antioksidan özelliğe sahip olduğu rapor edilmiş olan karayemişin MTX'in oluşturduğu hasara karşı olası etkilerini göstermektir. Çalışmada 24 adet Spraque Dawley ırkı erişkin dişi sıçan kullanıldı. Sıçanlar eşit sayıda olmak üzere dört gruba ayrıldı. Kontrol grubuna deney süresince herhangi bir uygulama yapılmadı. MTX ve MTX+karayemiş grubuna deneyin birinci günü tek doz MTX (30 mg/kg) intraperitonel olarak enjekte edildi. MTX+karayemiş ve karayemiş gruplarına 5 gün boyunca her gün aynı saatte karayemiş meyvesi ile hazırlanan ekstrakt (10 g/kg) gavaj yöntemi kullanılarak verildi. Çalışmanın bitiminde ovaryumları çıkarılan sıçanlar sakrifiye edildi. Sağ ovaryum dokuları rutin doku takip işlemlerinden geçirilerek bloklandı. Elde edilen parafin bloklardan alınan kesitler Hematoksilen Eozin ve Masson Trikrom ile boyandı. Histopatolojik değerlendirmeler ve folikül sayımları yapıldı. Apoptozu değerlendirmek için TUNEL yöntemi kullanıldı. Sol ovaryum dokularında biyokimyasal olarak oksidatif stres parametreleri, DNA oksidasyonu ve ovaryum rezerv belirteci incelendi. MTX grubuna ait apoptotik indeks (Aİ) kontrol ve karayemiş gruplarına göre arttı. MTX+karayemiş grubundaki Aİ kontrol grubuna göre artarken; MTX grubuna göre ise azaldı. Atretik folikül sayısının MTX grubunda kontrol ve MTX+karayemiş grubuna göre yüksek olduğu; primordiyal folikül sayısının ise karayemiş grubunda kontrol ve MTX grubuna göre yüksek olduğu gözlendi. MTX grubuna ait malondialdehit (MDA), toplam oksidan seviyesi (TOS), oksidatif stres indeksi (OSİ) ve 8-hidroksi-2'-deoksiguanozin (8-OHdG) düzeyleri kontrol grubuna göre artmışken; katalaz (CAT) ve antimüllerian hormon (AMH) düzeylerinin düştüğü tespit edildi. MTX+karayemiş grubunun MDA, OSİ ve 8-OHdG düzeyleri MTX grubuna göre azalırken CAT ve AMH düzeyleri arttı. Sonuç olarak çalışmamız; karayemiş ekstrakt takviyesinin MTX'in sıçan ovaryumunda neden olduğu oksidatif stresi, folikül hücre apoptozunu ve folikül atrezisini azaltarak ovaryum rezervini korumaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, karayemiş, metotreksat, ovaryum, sıçan