Deli balın erkek ratların üreme hormon seviyesi ve cinsel davranışları üzerindeki etkileri

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KUTLUHAN FURKAN GÜL

Danışman: Abdülkadir Gündüz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Grayanotoksin (GTX), flavonoidler, fenoller gibi birçok doğal bileşiği yapısında barındıran deli bal (DB), Ericaceae familyasının Rhododendron cinsi bitkilerin nektarından elde edildiğinden orman gülü balı olarak da bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, DB'ın cinsel davranış ve erkek üreme hormonu seviyeleri üzerindeki etkilerini araştırmak ve olası fonksiyonel mekanizmalarını değerlendirerek bilimsel veriler ışığında sunmaktır. MATERYAL VE METOD: Çalışmada, Fırat Üniversitesi Deneysel Araştırma Merkezi'nden (FÜDAM, Elazığ) temin edilen, 4-5 aylık sağlıklı cinsel aktiviteye sahip olan toplam 36 adet Sprague-Dawley ırkı erkek sıçan kullanılmıştır. Denekler, her grupta 6 adet rat olacak şekilde rastgele 6 gruba ayrılmış, bunlardan da üçü tek doz uygulama yapılarak akut, diğer üçü 30 gün boyunca hergün düzenli uygulama yapılarak kronik uygulama grubu olarak seçilmiştir. Her üçlü, SF verilen kontrol grubu, çam balı (ÇB) ve DB verilen grup olarak ayrıca incelenmiştir. Karadeniz Teknik Üniversitesi Biyokimya Bölümün'de kan ve testis dokusunda testosteron (T), FSH, LH, 5 alfa redüktaz enzim (5aR) düzeyleri bakılmış ve sonrasında cinsel aktivasyon-davranış parametreleri tanımlı ölçekler çerçevesinde değerlendirilmiştir. BULGULAR: Testis dokusu incelemesinde anlamlı fark bulunmazken, akut ve kronik grup arasında DB alanlarda, T ve 5aR düzelerinde anlamlı, FSH-LH seviyelerinde anlamlı olmasa da rakamsal artış saptanmıştır. Cinsel aktivasyon yönünden ise, kronik maruziyet grubunda post ejekülatuar intervalde (PEI), akut etki grubunda ise ejakülasyon latansında (EL) istatistisel olarak anlamlılık mevcuttur. SONUÇ: Elde ettiğimiz veriler, DB'ın içerdiği GTX izoformu, bala maruziyetin süresi, uygulanan dozun yüksekliğine bağlı olarak toksik etkileri olabileceği, bu etkilerin (otonom, nöroendokrin, nörotransmitter, vb.) santral mekanizmalara bağlı gerçekleştiği ve mortal seyredebileceğini göstermektedir. Fakat, daha ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç olduğu da aşikârdır. Anahtar Kelimeler: Deli bal, grayanatoksin, cinsel fonksiyon, hormon