Absans epilepside duyusal nöronlarda kalsiyum homeostazisi ve sinyalleşmesinin genetik epileptik WAG/RİJ sıçanlardan izole edilen trigeminal gangliyon hücrelerinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA PERİHAN YÜCEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET AYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Epilepsi sendromlarında migren gibi baş ağrısı görülme sıklığının fazla olması, epileptogenezin ağrı duyarlılaşmasına neden olabileceğini düşündürmektedir. Trigeminal gangliyon (TG) nöronları tipik nosiseptörlere örnek olup; ağrı/nosisepsiyonla alakalı reseptör ve iyon kanallarının çoğunun ifade edildiği bu yapılar baş ve yüz bölgesi ile alakalı sinyallerin başlamasının ilk kademesini teşkil eder. Bu süreçte, hücre içi serbest kalsiyum ([Ca+2]i) seviyesindeki artış ağrı oluşum ve iletiminde kritik öneme sahiptir. Epileptiklerde yüksek seyreden migren/baş ağrısının TG ile temsil edilen nosiseptörlerin aktivasyon mekanizmasından mı yoksa bu ağrının santral işlenmesinden mi kaynaklandığı bilinmemektedir. Bu amaçla TG nöronlarda kalsiyum homeostazisi ve algojenik ajanlara [Ca+2]i artışı cevapları WAG/Rij epileptik ve sağlıklı Wistarlar arasında karşılaştırıldı. Yetişkin WAG/Rij (absans epileptik nöbet geçiren) ve Wistar sıçanlardan izole edilen TG'ler enzimatik ve mekanik işlemlerle TG nöronlarına ayrıştırılarak kültüre edildi. Daha sonra kalsiyuma duyarlı floresan boya olarak fura-2 AM ile yüklenen TG nöronları; kapsaisin (1 µM, acı biberin etken maddesi, algojenik ajan olarak), yüksek hücre dışı KCl (60 mM, non-spesifik membran depolarizasyonu) ve ATP (100 mM, purinerjik agonist olan algojenik ajan) ile uyarıldı. Bu uyarılarla indüklenen [Ca+2]i (Eksitasyon: 340 nm/380 nm, emisyon @ 510 nm) cevapları, dijital mikroskobik görüntü analiz sistemiyle kayıt edildi ve kalsiyum kanal blokeri diltiazemin [Ca+2]i cevapları üzerine etkisi, ajanlar uygulanmadan önce 50 saniye (s) ön-muamale yapılarak incelendi. Hücrelerin 340 nm/380 nm floresan oranında artış [Ca+2]i belirteci olarak kullanıldı. Bulguların istatistiksel değerlendirilmesinde Student t-testi kullanıldı. WAG/Rij sıçan TG hücreleri ATP uygulamasına [Ca+2]i düzeyinde artışla cevap verdi. Normal koşullarda WAG/Rij sıçanlardan izole edilen TG hücrelerinde pik ATP cevabı 340 nm/380 nm oranı [1.40±0.17 (n=19)] düzeyinde iken; diltiazem ile ön-muamele sonrası bu cevap [1.28±0.12 (n=10)] düzeyinde baskılanmış olarak gerçekleşti (p<0.05). Wistar sıçanlardan izole edilen TG nöronlarında bazal şartlardaki pik ATP cevabı [1.66±0.21 (n=14)] oranındayken diltiazem ön-muamelesi sonrası bu değer [1.27±0.16 (n=14)], yani anlamlı düzeyde düşüktü (p<0.005). TG nöronlarının nosiseptif uyaran kapsaisine cevabı WAG/Rij grubunda [2.78±0.52 (n=9)] Wistar grubunda ise [2.42±0.79 (n=20)] olarak tespit edildi (p<0.05). Hem Wistar hem WAG/Rij sıçan duyusal nöronları nosiseptif uyarılara [Ca+2]i artışı ile cevap verdi. Bu tez çalışmasının bulguları epileptik WAG/Rij sıçanların TG nöron nosiseptif kalsiyum sinyallerinin sağlıklı Wistarlarınkine benzer olduğunu göstermektedir. Epilepside daha yüksek olan baş ağrısının oluşmasına TG nöronlarında kalsiyum sinyalleşmesinin anlamlı deredece aracılık etmediği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ağrı, epilepsi, migren, trigeminal gangliyon