Doğal dil işlemede anlamsal ağlar yardımı ile bilgi modellenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜNAL ÇAKIROĞLU

Danışman: Vasıf Nabıyev

Özet:

ÖZET Anlamanın modellenmesi konusunda yapılan araştırmalar henüz tam olarak sonuçlandırılmış değildir. Teknolojik gelişmeler. 5. Nesil bilgisayarlar aracılığıyla doğal dilin bir ölçüde anlaşılabilmesini sağlamıştır. Ancak, Türkçe'nin bilgisayar tarafından anlaşılabilmesi konusundaki araştırmalar henüz başlangıç aşamasındadır. Bu çalışmada basit aritmetik problemlerin bilgisayar tarafından anlaşılıp, çözülmesini gerçekleştirecek bir model oluşturulmuştur. Geliştirilen modelin kapsamı belirlenirken, İlköğretim 1., 2., 3. sınıflarında okutulan matematik kitaplarındaki aritmetik işlemlere dayalı problemler taranmış ve bu problemleri oluşturan cümleler için sırasıyla biçimbilimsel ve anlamsal modeller oluşturulmuştur. Anlamsal analiz yapılırken, kullanılan bilgi tabam anlamsal ağ şeklinde düzenlenmiştir. Problemlerin çözümünde; anlamsal ağlar aracılığıyla cümlelerin anlamlan belirlenmiş ve bu anlamlar doğrultusunda gereken hesaplamalar yaptırılmıştır. Türkçe'nin bilgisayarla doğal dil olarak işlenmesinde anlamsal analizin gerçekleştirilebilmesi amacıyla, bir yazılım geliştirilmiş ve bu yazılımın başarım düzeyi tespit edilmiştir. Yazılımdan elde edilen hesaplama sonuçlarının doğruluk oranları belirlenerek bu sonuçlar, İlköğretim 1., 2., 3. sınıf öğrencilerinin aynı sorulara verdikleri cevaplarla karşılaştırılmış ve yazılımın düzeyi tespit edilmiştir. Çalışmanın Türkçe'nin anlamsal analizi ile ilgili yapılacak çalışmalar için bir model olması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapay Zeka, Doğal Dil İşleme, Türkçe'nin Anlamsal Analizi, Bilgi Tabanı, Bilginin Modellenmesi, Anlamsal Ağlar