Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kadriye Koyuncu
Danışman: İsmail Köse
Özet:
Hazar Havzası enerji kaynakları bakımından zengin olması nedeniyle özellikle Soğuk SavaĢın bitimi ve SSCB'nin çökmesini takiben, küresel ve bölgesel aktörlerin ilgi odağı olmuĢtur. Rusya, Ġran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan tarafından çevrili olan Hazar Denizi, enerji arzı çerçevesinde bir alternatif olarak görülmüĢtür. Özellikle SSCB'den bağımsızlığını kazanan Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan'ın sahip oldukları enerji kaynaklarını ihraç edebilmek ve böylece ekonomilerini kalkındırmak için yabancı Ģirketlerle çeĢitli anlaĢmalar yapmaları, bölgenin kalkınmasını hızlandırmıĢtır. Hazar bölgesinin uluslararası enerji arzında güçlü bir alternatif olması ve enerji kaynaklarının uluslararası pazarlara arzı için büyük bir potansiyelin varlığından hareketle, ilgili ülkelerin enerji varlığı, petrol ve doğal gaz boru hatları ve söz konusu hatların Hazar enerji jeopolitiğine etkisi ve kaynakların ihracı noktasında yaĢanan sıkıntılar incelenmiĢtir. Boru hatları bölgenin petrol ve doğal gazının ihraç edilmesi için hayati öneme sahiptir. Ayrıca Hazar enerji kaynaklarının Ortadoğu rezervlerine kıyasla daha az ancak Kuzey Denizi'ne kıyasla daha fazla olması bölgenin potansiyelini göstermektedir. Ek olarak bölge istikrar ve güvenlik anlamında Ortadoğu'ya nazaran daha avantajlıdır. Bu tezin amacı Hazar enerji kaynaklarının uluslararası enerji arzında alternatif rolünün tartıĢılmasıdır. Söz konusu tartıĢmaya "Hazar enerji kaynakları uluslararası enerji arzında güçlü bir alternatif olabilir mi?" sorusundan hareketle yola çıkılmıĢtır. ÇalıĢmanın, Hazar enerji kaynaklarının değiĢen enerji jeopolitiğindeki rolünün incelenmesiyle birlikte literatürde enerji çalıĢmalarına katkı sağlaması beklenmektedir. ÇalıĢmada literatür taraması ve veri analizi yöntem olarak belirlenmiĢ, ulusal ve uluslararası kuruluĢların yayımladıkları raporlar ve verilerden, bilimsel makaleler ve kitaplardan yararlanılmıĢtır. Ġncelenen verilerin ıĢığında Hazar bölgesinin enerji arzında güçlü bir alternatif olmasının muhtemel olduğu ancak değiĢen enerji jeopolitiği ve yenilenebilir enerjiye olan talebin giderek artmasıyla ekonomik alanda petrol ve doğal gaz dıĢında da yeni stratejilerin geliĢtirilmesi gerektiği vurgulanmıĢtır. Bölge ülkelerinin yeni keĢiflerle enerji yatırımlarının arttırması ve ekonomik, siyasi ve askeri araçları bir arada kullanarak denge ve istikrarı sağlamaları gerektiği belirtilmiĢtir. Bölge ülkelerinin Ģeffaf ve güvenilir bir siyaset izlemelerinin boru hatları stratejisinde önemli bir unsur olduğu, askeri güvenliğin ve istikrarın ise enerji güvenliği ile paralel ilerlediği ifade edilmiĢtir. Anahtar Kelimeler: Hazar, Enerji Arz Güvenliği, Boru Hatları, Petrol, Doğal Gaz