Türkiye ulusal uçuş rotaları için jeodezik yöntemlerle en kısa güzergâh analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OĞUZHAN KAHYA

Danışman: Faruk Yıldırım

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Jeodezik uygulamalarda, elipsoit üzerinde direkt ve ters jeodezik problemler önemli bir yer tutmuştur ve bu problemlerin çözümündeki hesaplama güçlükleri nedeniyle jeodeziciler ve matematikçiler sürekli yeni çözüm yöntemleri geliştirme çabasında olmuşlardır. Bu tez çalışmasında; hava seyrüseferinde kullanılan uçuş rotalarının, jeodezi ve kartografya disiplinlerinin sunduğu farklı yaklaşımlarla hesaplanan en kısa yolların küre ve elipsoit üzerinde karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, uçuş mesafeleri 400-1400 km arasında değişen 17 uçuş güzergâhı alınarak incelenmiştir. Seçilen beş yöntemle elipsoidal jeodezik temel problem çözümü yapılmış ve doğruluk yönünden bu yöntemler karşılaştırılarak en uygun yöntem seçilmiştir. Aynı zamanda uçuş güzergâhını oluşturan ara noktalar arasındaki mesafelerin toplamından güzergâh uzunluğu hesaplanmıştır. Ayrıca büyük eliptik yayı üzerinde güzergâh uzunluğu hesaplanmıştır. Sonuçlar irdelendiğinde; jeodezik eğriye göre mesafe, gauss kürede maksimum % 0,19, otalik kürede ise maksimum % 0,03 ve diğerlerinde ise maksimum % 0,26 oranında değişmektedir. Uçuş güzergâhı ile jeodezik eğri karşılaştırıldığında, elipsoid yüzeyinde % 3,91 ile % 25,68, üç boyutlu uzayda ise % 4,08 ile % 26,05 arasında değişen oranlarda mesafe artışları saptanmıştır.