Piridin grubu içeren suda çözünür ftalosiyanin bileşiklerinin meme kanseri hücre hattı üzerine fotodinamik terapi potansiyellerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ceren Boğuşlu
Danışman: Burak Barut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmada, suda çözünebilen piridin yan grubu içeren silisyum (IV) ftalosiyanin (3PY-7a-SiQ ve 3PY-8a-SiQ) bileşiklerinin, meme kanseri tedavisinde kullanılmak üzere uygun FDT ajanı potansiyeli taşıyıp taşımadıkları incelemiştir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak bileşiklerin fotokimyasal özellikleri değerlendirilmiş; agregasyon davranışları, singlet oksijen kuantum verimleri ve fotobozunma kuantum verimleri incelenmiştir. Bileşiklerin singlet oksijen kuantum verimleri 3PY-7a-SiQ için ΦΔ = 0.181 ve 3PY-8a-SiQ için ise ΦΔ=0.168 hesaplanmıştır. Agregasyon incelemeleri sonucunda, her iki bileşik için de herhangi bir agragasyon belirtisi gözlenmemiştir. Fotobozunma kuantum verimleri ise 3PY-7a-SiQ için Φd = 0.64×10⁻5 ve 3PY-8a-SiQ için Φd = 1.28×10⁻5 olarak hesaplanmıştır. Bileşiklerin DNA bağlanma özelliklerini değerlendirmek amacıyla UV-Vis spektrofotometri ve agaroz jel elektroforezi deneyleri gerçekleştirilmiştir. UV-Vis spektrofotometri sonuçlarına göre, 3PY-7a-SiQ ve 3PY-8a-SiQ bileşiklerinin Kb değerleri sırasıyla 1.51 ± (0.02)×105 M-1 ve 5.52 ± (0.07)×103 M-1 olarak hesaplanmıştır. Agaroz jel elektroforez bulguları, 3PY-7a-SiQ bileşiğinin 3PY-8a-SiQ bileşiğine göre DNA'ya daha güçlü bağlanma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Bileşiklerin hidrolitik nükleaz, fotonükleaz ve oksidatif nükleaz aktiviteleri yine agaroz jel elektoroforezi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Her iki bileşiğin de en yüksek konsantrasyonlarında, 60 dakika beyaz ışık uygulaması sonrası anlamlı düzeyde oksidatif fotonükleaz aktivitesi gösterdiği belirlenmiştir. Son olarak 3PY-7a-SiQ ve 3PY-8a-SiQ bileşiklerinin MCF-7 meme kanseri hücre hattı ie MCF-10A sağlıklı meme epitel hücre hattı üzerindeki in vitro sitotoksik ve fototoksik etkileri MTT yöntemi ile incelenmiştir.