Sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitim ve izlemin yeniden emzirme (relaktasyon) başarısına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe Daştan Yılmaz
Danışman: Kıymet Yeşilçiçek Çalık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma, Sağlığı Geliştirme Modeline göre verilen eğitim ve izlemin relaktasyon başarısına etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma prospektif, tek körlü, randomize kontrollü araştırma deseninden oluşmaktadır. Temmuz-Aralık 2023 tarihleri arasında yapılan araştırma, ülkenin doğusundaki bir ilin merkezinde bulunan bir hastanenin laktasyon ve relaktasyon polikliniği ile beş aile sağlığı merkezinde; dâhil edilme kriterlerine uyan 73 (38 müdahale, 35 kontrol) anne ile yürütüldü. Veri toplamada "Kişisel Bilgi Formu, Emzirme Öz-yeterlilik Ölçeği, Emzirme Motivasyon Ölçeği (Primipar Anneler İçin), Emzirme Tanılama Ölçüm Aracı ve Bebeğin Aldığı Anne Sütü Miktarını Puanlama Sistemi" kullanıldı. Ayrıca müdahale grubuna Sağlığı Geliştirme Modeline Göre Verilen Eğitim ve İzlemden Memnuniyet Düzeyi Derecelendirme Skalası kullanıldı. Çalışma yüz yüze olacak şekilde birinci ayın ilk iki haftasında haftada iki diğer haftalarda haftada bir, ikinci ayda ise iki haftada bir olacak şekilde toplam iki aylık zaman diliminde ve sekiz izlemden oluştu. Kontrol gurubu ise laktasyon ve relaktasyon polikliniğine yönlendirildi. Ölçeklerden elde edilen puan ortalamaları normal dağılıma uygunluk testi ve varyans homojenliği testi Shapiro-Wilk testi ve Levene istatistiği ile yapıldı. Verilerin normallik varsayımında "Kurtosis" ve "Skewness" kat sayılarıyla kullanıldı. Normal dağılım gösteren verilerde t testi, Varyans Analizi, normal dağılım göstermeyen verilerde ise Mann Whitney U Analizi, Friedman Analizi uygulandı. Çalışmanın bulgularında müdahale grubundaki annelerin relaktasyon oranlarında, Emzirme Özyeterlilik Ölçeği, Emzirme Motivasyon Ölçeği alt boyutları, Emzirme Tanılama Ölçüm Aracı ve Bebeğin Aldığı Anne Sütü Miktarını Puanlama Sistemi toplam puan ortalamalarında kontrol gurubundaki annelere göre daha fazla artış olduğu bulundu (p<0.05). Müdahale grubundaki annelerin Sağlığı Geliştirme Modeli'ne göre verilen eğitim ve izlem desteğine yönelik memnuniyet düzeyi yüksek bulundu. Sonuç olarak; Sağlığı Geliştirme Modeli'ne göre verilen eğitim ve izlemin relaktasyon başarısında etkili ve memnun edici bir uygulama olduğu belirlendi. Anahtar Kelimeler: Emzirme, Hemşirelik, Relaktasyon, Sağlığı Geliştirme Modeli.