II. Meşrutiyet'ten Milli Mücadele'ye saltanat algısı (1908-1922)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEMİŞ MURAT ATAR
Danışman: Uğur Üçüncü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Devletlerin tarihleri, hiçbir zaman durağan olmayıp; sürekli hareket halindedir. Bu hareketlilik; ıslahat ve reformlar gibi devletlerin tarihinde önemli değişim ve dönüşümlere neden olur. Özellikle uzun bir süreçte yaşanan bu değişim ve dönüşümler, sadece devletlerin değil, toplumun da değişim ve dönüşümüne sebebiyet verir. Toplumlar bu süreçte hem etkin hem edilgen durumdadır. Yeniden şekillenme, geleneksel duruma tepki ve yeni duruma ortam hazırlama şeklinde gelişir. Fakat bu durum, zamanla yeni toplumsal oluşum, bölünme ve çatışmalara da neden olur. Bu tezin amacı Osmanlı Devleti'ndeki saltanat sistemini özellikle de II. Meşrutiyet'ten Milli Mücadele'ye olan zaman aralığındaki süreci çeşitli kaynaklar altında inceleyerek saltanat sisteminin Osmanlı Devleti'nde ne şekilde uygulandığını, dönemine göre yaşanan değişimleri ve bunun yarattığı etkiyi algı üzerinden ortaya koymaktır. II. Meşrutiyet öncesi ve sonrası saltanat, devletin en üst makamı olarak tartışılan önemli konuların başında gelmektedir ve bu durumunu Milli Mücadele döneminde de sürdürmüştür. Bundan dolayı, saltanat hakkında birçok olumlu veya olumsuz algı vardır. Bu sürecin anlatımıyla birlikte 1922'de saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet'in kuruluşuna giden zihniyet değişimi daha kolay kavranacaktır. Osmanlı Devleti tarihinde kuruluştan beri süre gelen saltanat sistemi, üzerinde tartışılan önemli bir konudur. Bu tez Osmanlı Devleti kurumsal ve sosyal tarihine, padişahların toplumdaki algısı üzerinden önemli katkılar yapmayı hedeflemektedir. Ele alınan 1908-1922 arası dönem son derece karışık ve istikrarsız bir süreci kapsamaktadır. Çalışmanın temel konusu bu sıkıntılı toplumsal geçiş dönemini, saltanat ve saltanat kurumunun Türk toplumundaki temel algısı üzerinden ele almaktır. Saltanat ve saltanat kurumunun algısı incelenirken sadece iktidar üzerinden değil toplumun diğer muhalif kesimleri de dikkate alınarak tarihsel süreç ve algı değişiklikleri incelenmiştir. 1908'den 1922'ye kadar yaşanan süreçte Balkan Savaşı, Birinci Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve bütün bu çatışmaların yarattığı toplumsal yıkımların saltanat ve saltanat kurumu algısı üzerinde yarattığı etki ortaya çıkarılmıştır. Tüm bu süreç dikkate alınırken 1908'i gerçekleştiren kuşak ile Cumhuriyet'i kuran kuşak arasındaki etkileşim ifade edilmiştir. Böylece güncelliğini günümüze kadar sürdüren rejim tartışmaları tarihi bir bütünsellik içerisinde ve dönemine göre yaşanan zihniyet değişimleriyle beraber ortaya konulmuştur.