İslâm Devrimi Sonrası İran Dış Politikası: Meydan Okuma ve Uzlaşma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İlknur Cihangir DEMİRBAŞ

Danışman: Süleyman Erkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, İran özelinde dış politika ve kimlik arasındaki etkileşim meselesi ele alınmıştır. Bu doğrultuda, İran'ın güvenliğe ve çıkara ilişkin algılarının ve izlemekte olduğu dış politikanın, onun tarihsel ve toplumsal süreçler etrafında biçimlenen kimliğinden bağımsız olup olmadığı sorusu yanıtlanmaya çalışılmıştır. İran dış politikasının onun kimliğinden muaf olmadığından bahsedebilmek için, öncelikle İran'ın dış politikası üzerinde etki sahibi olduğu varsayılan İran kimliğinin açıkça neyi ifade ettiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, İran kimliği üzerinde kurucu etki gösterdiği düşünülen kimi tarihsel gelişmeler analiz edilerek, İran kimliğinin tarihsel sürece yayılmış çeşitli inşa süreçlerinin birer çıktısı olduğu sonucuna varılmıştır. Nihayetinde, günümüz İran kimliğinin hegemonya karşıtlığı, Şii-İslam anlayışı ve imparatorluk mirasçılığı odağında ve daha genel çerçevede kimliğin İrancılık ve İslam bileşenleri etrafında şekillendiği gözlenmiştir. Günümüz İran dış politikasının onun kimliğinden bağımsız olmadığı fikrinin İnşacı yaklaşımın temel savlarından hareketle vurgulandığı bu çalışmada, en genel ifadeyle, İran'ın kimliğine yön veren çeşitli sosyal etkileşimlerin ve tarihsel süreçte edinmiş olduğu kimi tecrübelerin, onun varoluşunu ve mevcut dış politika eylemlerini şekillendirmekte önemli birer etken vazifesi üstlendiği neticesine ulaşılmıştır.