Yeni bir bölgeselcilik yaklaşımı olarak enerji bölgeselciliği: Şanghay İşbirliği Örgütü ve Avrasya Ekonomik Birliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA AKSU
Danışman: Özgür Tüfekçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yirminci yüzyılın son çeyreğinden itibaren dünyada sosyo-ekonomik ve siyasal alanlarda büyük değişimler yaşanmaya başlamıştır. Soğuk Savaş sona ermiş, SSCB'nin dağılmasıyla ideolojik temelli tek bir devletten on beş yeni bağımsız devlet ortaya çıkarak Avrasya bölgesinde muazzam bir jeopolitik boşluk meydana gelmiştir. Zengin doğal kaynaklara ve verimli topraklara sahip olmanın avantajına sahip olan eski SSCB ülkeleri, bağımsızlık sonrası siyasi, ekonomik ve toplumsal sorunlarla yüzleşmek zorunda kalmışlardır. Rusya'nın başını çektiği bölge devletleri, birlikte hareket edilerek bölgesel sorunların çözümünün sağlanabileceği düşüncesiyle uluslararası örgütler kurarak işbirliği arayışlarını kurumsallaştırmışlardır. Kurulmuş olan uluslararası örgütlerin temel amaçları farklı olmakla birlikte hemen hepsi çalışmalarında bölge ekonomilerinin temelini oluşturan enerji meselelerine yer vermişlerdir. Kuruluş amaçları bölgesel güvenlik ve ekonomik entegrasyon olan ŞİÖ ve AEB bölgede oluşturulmuş örgütler arasında enerji yoğun çalışmalarıyla ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle bu iki örgüt çalışmada ampirik vaka olarak belirlenerek enerji bölgeselciliği bağlamında incelenmiştir. Teorik bir eklektisizm modeli olan enerji bölgeselciliğinin açıklanarak ampirik vaka olarak seçilen ŞİÖ ve AEB'nin enerji bölgeselciliği bağlamında analiz edilmesi çalışmanın temel amacını oluşturmuştur. Çalışmada ŞİÖ ve AEB enerji bölgeselciliği bağlamında üç kriter üzerinden analiz edilmiştir. Bu kriterler; itici güçler, kurumsal yapılanma ve alınan kararlar ve yürütülen faaliyetlerin enerji bölgeselciliğine etkileridir. Her iki örgütün de itici güçler ile kurumsal yapılanma kriterlerini karşıladığı ancak alınan kararlar ve yürütülen faaliyetlerin enerji bölgeselciliğine etkileri kriteri bakımından farklılık gösterdikleri anlaşılmıştır. ŞİÖ'nün söz konusu üç kriter bağlamında tam bir enerji bölgeselciliği modeli olduğu; AEB'nin ise enerji bölgeselciliğini, alınan kararlar ve yürütülen faaliyetler bakımından tam olarak karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.