Yüksek Potansiyelli Bis-İmidazol Sıvıların Anti-Alzheimer ve Anti-HIV Etkilerinin Araştırılması: İn Siliko ve İn Vitro Analizler ile Yeni İlaç Adaylarının Tasarımı ve Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDANUR ALTUNTAŞ
Danışman: Halil İbrahim Güler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Alzheimer hastalığı (AD), yaşla birlikte ortaya çıkan, ilerleyici ve kompleks bir
nörodejeneratif hastalıktır ve dünya genelinde 50 milyondan fazla insanı etkilemekte olup
bu sayının 2050’ye kadar önemli ölçüde artması beklenmektedir. Hastalığın kesin bir
tedavisi bulunmamakla birlikte, asetilkolinesteraz (AChE) ve bütirilkolinesteraz (BChE)
enzimleri önemli terapötik hedeflerdir; bu enzimler asetilkolin düzeylerini düzenler ve özellikle AD ilerledikçe artan BChE aktivitesi tedavi açısından kritik hale gelmektedir. Mevcut ilaçların sınırlı etkinliği ve yan etkileri, yeni kolinesteraz inhibitörlerinin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, imidazol halkası içeren Nheterosiklik bileşikler, farmakokinetik özellikleri iyileştirme potansiyelleri nedeniyle dikkat çekmekte ve nörodejeneratif hastalıklara karşı umut vadeden ajanlar olarak değerlendirilmektedir. Öte yandan HIV/AIDS küresel bir sağlık sorunu olmaya devam etmekte olup, mevcut NNRTI grubu ilaçlar yüksek seçicilik gösterse de direnç gelişimi önemli bir kısıt oluşturmaktadır. Bu nedenle yeni inhibitörlerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bis-imidazol türevleri olan 3e, 3f ve 3g bileşiklerinin hem AD hem de HIV tedavisinde potansiyel inhibitör adayları olarak in siliko ve in vitro yöntemlerle değerlendirilmiştir.