Bazı Antihipertansif Etken Maddelerinin Modifiye Camsı Karbon Elektrotlar Kullanılarak Farmasötik Dozaj Formlarından ve Biyolojik Sıvılardan Elektroanalitik Yöntemlerle Tayini

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Temel Eczacılık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKÇE ÖZTÜRK

Danışman: Dilek Kul

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında elektrokimyasal olarak aktif olan doksazosin mesilat, amlodipin besilat ve bisoprolol fumarat antihipertansif etken maddelerinin voltametrik yöntemlerle hassas tayini için modifiye camsı karbon elektrotlar geliştirildi. Camsı karbon elektrot yüzeyi, çok duvarlı karbon nanotüplerin ve/veya naftol yeşili B boyar maddesinin elektrot yüzeyinde farklı kombinasyonlarda kaplanması ile modifiye edildi. Her bir etken madde için, değişik kombinasyonlarda hazırlanan modifiye elektrotlar arasında en yüksek pik akımına sahip en simetrik pikleri veren modifikasyon seçilerek analiz çalışmaları bu elektrotlarla yapıldı. Etken maddelerin analizi için, döngülü voltametri, diferansiyel puls voltametrisi ve kare dalga voltametrisi yöntemleri kullanıldı. Analiz için uygun tampon ortamı, doksazosin mesilat için pH 5.5 asetat tamponu, amlodipin besilat için pH 7.0 fosfat ve pH 5.5 asetat tamponları ve bisoprolol fumarat için pH 7.0 fosfat tamponu olarak belirlendi. Tarama hızı çalışmaları ile doksazosin mesilat ve amlodipin besilatın adsorpsiyon kontrollü ve bisoprolol fumaratın difüzyon kontrollü bir prosese sahip olduğu olduğu görüldü. Adsorpsiyon kontrollü etken maddeler için biriktirme potansiyeli, biriktirme süresi ve karıştırma hızı optimize edildi. Belirlenen şartlarda her bir maddenin kantitatif analizi için voltametrik yöntemler kullanılarak kalibrasyon grafikleri oluşturuldu; doğrusal çalışma aralıkları, teşhis ve tayin sınırları belirlendi. Geliştirilen yöntemlerin kesinlikleri gün içi ve günler arası tekrar edilebilirlik deneyleri ile beş değer üzerinden hesaplandı ve %2'nin altında elde edildi. Son olarak etken maddeler, geliştirilen yöntemler kullanılarak farmasötik dozaj formlarından, insan serum ve yapay idrar örneklerinden tayin edildi. Buna göre, her bir etken madde için geliştirilen en az bir yöntem hem farmasötik dozaj formlarına hem de biyolojik numuneye uygulanabildi. Bu da, numunelerdeki diğer maddelerin etkisi olmadan etken maddelerin yüksek doğrulukla analizlerinin yapılabildiğini gösterdi.