Atık floresan lambaların geri dönüştürülerek cıva kirliliğinin engellenmesi ve katma değerli ürünlerin elde edilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe Üstünel Çavuş
Danışman: Raşit Sezer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tez çalışmasında atık floresan lambalarda bulunan toksik etkileri olduğu bilinen cıvanın, fosfor tozunda bulunan nadir toprak elementlerinin, cam ve metal parçaların geri dönüşümü ve katma değerli ürünlerin eldesi amaçlanmıştır. Ülkemizde floresan lambaların geri dönüşümü incelendiğinde cıva geri kazanımı ile ilgili uygulanan mevcut yöntemde gaz fazında ki cıvanın geri kazanımının amaçlandığı saptanmıştır. Fakat yapılan çalışmalar göstermektedir ki floresan lambalarda ki cıvanın sadece ufak bir bölümü gaz fazında cıva buharı olarak bulunmaktadır geri kalan cıva floresan lambada bulunan cam metal ve fosfor tozlarına kontamine olmuştur. Ülkemizde kullanılan yöntem neticesinde floresan lamba bileşenlerine kontamine olan bu cıva toprağa karışmaktadır. Bu çalışmanın ilk aşamasında floresan lambalarda ki hem gaz fazda ki hem de diğer lamba bileşenlerine kontamine olmuş cıvanın tamamını geri kazanacak bir proses geliştirilmiştir. Bu kapsamda, farklı liç çözeltileri (kral suyu, NaOCl, KI/I çözeltisi, NaOCl/NaCl çözeltisi) kullanılarak gaz fazındaki ve kontamine haldeki cıvanın geri kazanımı için yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Ayrıca, fosfor tozundan stratejik öneme sahip itriyum oksit (Y₂O₃) elementinin ekonomik şekilde geri kazanımı hedeflenmiştir. Bunun yanı sıra floresan lamba da bulunan cam ve metal kısımların geri kazanımı ile ilgili çalışmalar yapılmıştır.