Ankaralı gazilerin gözünden Kıbrıs Barış Harekatı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET BEKAR

Danışman: Uğur Üçüncü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Ankaralı Muharip Kıbrıs Gazilerinin I. ve II. Kıbrıs Barış Harekatı'nda yaşadıklarına yer verilmiştir. Gazilerin özel hayatlarından ziyade Harekât esnasında yaşadıkları, Harekâta katılım süreçleri, Harekâtın genel ilerleyiş sürecine yer verilmiştir. Gaziler, anılarını anlatırken bazı yaşanılan durumları tekrar hatırlamamak adına bahsetmek istememişlerdir. Osmanlı Devleti 1571 yılında Kıbrıs Adası'nı fethedince Ada'da yaşayan Rumlara yönelik herhangi bir baskıcı tutum sergilememiştir. Osmanlı-Rusya arasında gerçekleşen 93 harbi olarak bilinen 1877-1878 savaşının oluşturduğu durum ile Ada İngiliz hâkimiyetine girmeye başlamıştır. Birinci Dünya Savaşında ise Osmanlı ve İngiliz Devletlerinin karşı cephelerde yer alması ile birlikte İngiltere Kıbrıs Ada'sını tek taraflı ilhak etmiştir. Kendisine bağlı bir sömürge adası haline getirmiştir. İngiltere'nin Türklere karşı Rumlara iltimas gösteren tavırları Rumlar arasında ENOSİS yani Yunanistan'a bağlanma umutlarını yeşertmiştir. Türklerin gerçekleştirdiği Kurtuluş Savaşı sonrası imzalanan Lozan Antlaşması ile Kıbrıs Ada'sı resmi olarak artık İngilizlere bırakılmıştır. Her ne kadar durum böyle olsa da yeni kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti Ada'daki gelişmeleri yakından takip etmeye çalışmış, Ada ile bağını tamamen koparmamıştır. 15 Temmuz 1974'te Kıbrıs'ta Cumhurbaşkanı Makarios'a yapılan askeri darbe, Türkiye Cumhuriyeti siyasetinde ve kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştır. Türkiye oluşan bu yeni duruma kayıtsız kalmamış Ada'ya barış ve huzur getirmek adına 20 Temmuz 1974'te I. Harekâtı başlatmış, 14 Ağustos 1974'te de II. Harekâtı düzenlemiş ve 16 Ağustos 1974'te Ada'nın yüzde otuzuna hâkim olarak Harekâtı sonlandırmıştır. Bu çalışmada 14 Kıbrıs Muharip Gazisi ile görüşülmüş, döneme ait gazetelerin ışığında Kıbrıs Barış Harekâtı anlatılmaya çalışılmıştır.